Hướng dẫn 1803/HD-TLĐ năm 2013 do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam ban hành là văn bản pháp lý quan trọng hướng dẫn chi tiết về việc đóng đoàn phí công đoàn. Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về các nội dung cốt lõi của hướng dẫn này, đặc biệt tập trung vào các quy định về đối tượng, mức đóng, căn cứ tính và phương thức đóng đoàn phí công đoàn.

- Đối tượng đóng đoàn phí công đoàn

• Đoàn viên công đoàn đang sinh hoạt trong các công đoàn cơ sở thuộc các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân.
• Đoàn viên công đoàn làm việc trong các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, bao gồm doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã và các tổ chức sản xuất kinh doanh khác.
• Đoàn viên công đoàn làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập và ngoài công lập.
• Các trường hợp đoàn viên công đoàn gặp khó khăn đặc biệt, không có thu nhập, nghỉ việc không hưởng tiền lương từ 01 tháng trở lên thì trong thời gian đó tạm thời chưa phải đóng đoàn phí công đoàn.

- Mức đóng đoàn phí công đoàn hàng tháng

• Đối với đoàn viên ở các cơ quan hành chính, sự nghiệp: Mức đóng đoàn phí hàng tháng bằng 1% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội. Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bao gồm tiền lương theo ngạch, bậc, chức vụ, chức danh và các khoản phụ cấp lương (phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề nếu có).
• Đối với đoàn viên ở các doanh nghiệp nhà nước: Mức đóng đoàn phí hàng tháng bằng 1% tiền lương thực lĩnh (tiền lương đã trừ các khoản đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và thuế thu nhập cá nhân của đoàn viên) hoặc bằng 1% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội theo quy định, tùy thuộc vào quyết định của Ban Chấp hành công đoàn cơ sở sau khi thống nhất với người sử dụng lao động.
• Đối với đoàn viên ở các doanh nghiệp ngoài nhà nước và đơn vị sự nghiệp ngoài công lập: Mức đóng đoàn phí hàng tháng bằng 1% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Trường hợp tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội khó xác định hoặc không phản ánh đúng thu nhập thực tế, Ban Chấp hành công đoàn cơ sở có thể quy định mức đóng đoàn phí cụ thể nhưng không thấp hơn 1% mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định tại thời điểm đóng.
• Đối với đoàn viên công đoàn tại các nghiệp đoàn, công đoàn cơ sở đặc thù: Mức đóng đoàn phí được xác định theo mức cố định hàng tháng do Ban Chấp hành công đoàn cơ sở quy định, phù hợp với thu nhập thực tế của đoàn viên nhưng không thấp hơn mức tối thiểu do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hướng dẫn.

- Phương thức đóng đoàn phí công đoàn

• Đóng trực tiếp bằng tiền mặt: Đoàn viên công đoàn đóng trực tiếp cho tổ công đoàn, công đoàn bộ phận hoặc công đoàn cơ sở hàng tháng. Người thu tiền đoàn phí có trách nhiệm ghi chép đầy đủ vào sổ sách theo dõi và cấp biên lai thu tiền theo quy định tài chính công đoàn.
• Trích từ tiền lương hàng tháng: Đoàn viên công đoàn có thể đăng ký tự nguyện trích tiền đoàn phí từ tiền lương hàng tháng thông qua bộ phận kế toán của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp. Bộ phận kế toán có trách nhiệm khấu trừ và chuyển toàn bộ số tiền đoàn phí thu được vào tài khoản của công đoàn cơ sở.

- Quản lý và sử dụng nguồn thu đoàn phí công đoàn

• Công đoàn cơ sở được giữ lại một tỷ lệ phần trăm nhất định trên tổng số thu đoàn phí công đoàn để chi cho các hoạt động tại cơ sở theo quy định của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (như chi thăm hỏi, ốm đau, hiếu hỷ, khen thưởng, hoạt động phong trào, đào tạo bồi dưỡng cán bộ công đoàn).
• Phần đoàn phí còn lại phải được nộp lên công đoàn cấp trên trực tiếp theo đúng tỷ lệ phân phối và thời hạn quy định của Tổng Liên đoàn.
• Mọi khoản thu, chi đoàn phí công đoàn phải được mở sổ sách kế toán theo dõi, quản lý chặt chẽ, minh bạch và chịu sự kiểm tra, giám sát định kỳ hoặc đột xuất của Ủy ban Kiểm tra công đoàn các cấp.