Quyết định số 57/2002/QĐ-NHNN ban hành ngày 24 tháng 01 năm 2002 quy định về việc triển khai thí điểm đề án phân tích, xếp loại tín dụng doanh nghiệp tại Trung tâm Thông tin tín dụng (CIC) thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Đây là bước đi quan trọng nhằm xây dựng hệ thống đánh giá rủi ro tín dụng doanh nghiệp một cách khoa học và thống nhất.

- Mục tiêu và Phương pháp triển khai thí điểm (Điều 1)

• Phương pháp thực hiện: Trung tâm Thông tin tín dụng áp dụng phương pháp xếp loại và phương pháp so sánh để phân tích, xếp loại tín dụng doanh nghiệp.
• Thông tin thu thập: Các chỉ tiêu thông tin đầu vào bao gồm Bảng cân đối kế toán, Bảng kết quả hoạt động kinh doanh, Tình hình dư nợ ngân hàng và các thông tin phi tài chính liên quan khác.
• Phân loại doanh nghiệp: Doanh nghiệp được phân loại theo ngành kinh tế (gồm Nông lâm ngư nghiệp, Thương mại dịch vụ, Xây dựng, Công nghiệp) và theo quy mô hoạt động (gồm Lớn, Vừa, Nhỏ).
• Các nhóm chỉ tiêu phân tích tài chính cơ bản: Bao gồm chỉ tiêu thanh khoản, chỉ tiêu hoạt động, chỉ tiêu cân nợ và chỉ tiêu thu nhập.
• Hệ thống xếp loại: Doanh nghiệp được xếp vào 6 hạng tín dụng từ cao xuống thấp ký hiệu là AA, A, BB, B, CC, C. Điểm số tối đa là 135 điểm, tối thiểu là 27 điểm. Khoảng cách giữa các loại tín dụng được xác định bằng công thức: (Điểm tối đa - Điểm tối thiểu) / Số loại tín dụng = (135 - 27) / 6 = 18 điểm.

- Thời gian, Đối tượng và Phạm vi áp dụng (Điều 2, Điều 3, Điều 4)

• Thời gian thí điểm: Thời gian thực hiện thí điểm là 02 năm kể từ ngày Quyết định có hiệu lực. Sau khi kết thúc thời gian thí điểm, Trung tâm Thông tin tín dụng có trách nhiệm tổng hợp báo cáo kết quả trình Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.
• Đối tượng thí điểm: Áp dụng đối với các doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và các Công ty cổ phần.
• Phạm vi cung cấp thông tin: Trong giai đoạn thí điểm, Trung tâm Thông tin tín dụng chỉ được phép cung cấp kết quả đánh giá và xếp loại tín dụng cho các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng. Các đơn vị nhận thông tin phải sử dụng đúng mục đích và tuyệt đối không được cung cấp cho bên thứ ba.

- Hệ thống chỉ tiêu tài chính và Quy tắc chấm điểm (Biểu số 3A, 3B, 3C, 3D)

Hệ thống đánh giá sử dụng 11 chỉ tiêu tài chính cốt lõi được chia thành 4 nhóm chính, áp dụng riêng biệt cho từng ngành kinh tế (Nông lâm ngư nghiệp, Thương mại dịch vụ, Xây dựng, Công nghiệp) và quy mô doanh nghiệp:

• Nhóm chỉ tiêu thanh khoản: Gồm (1) Khả năng thanh toán ngắn hạn và (2) Khả năng thanh toán nhanh.
• Nhóm chỉ tiêu hoạt động: Gồm (3) Vòng quay hàng tồn kho, (4) Kỳ thu tiền bình quân và (5) Hiệu quả sử dụng tài sản.
• Nhóm chỉ tiêu cân nợ: Gồm (6) Tỷ lệ Nợ phải trả trên tổng tài sản, (7) Tỷ lệ Nợ phải trả trên nguồn vốn chủ sở hữu và (8) Tỷ lệ Nợ quá hạn trên tổng dư nợ ngân hàng.
• Nhóm chỉ tiêu thu nhập: Gồm (9) Tỷ lệ Tổng thu nhập trước thuế trên doanh thu, (10) Tỷ lệ Tổng thu nhập trước thuế trên tổng tài sản có và (11) Tỷ lệ Tổng thu nhập trước thuế trên nguồn vốn chủ sở hữu.
• Quy tắc chấm điểm theo ngưỡng tiêu chuẩn (A, B, C, D): Kết quả của từng chỉ tiêu được so sánh với các ngưỡng tiêu chuẩn để quy đổi ra điểm số: Từ ngưỡng A về phía trái đạt 5 điểm; Từ sau A đến B đạt 4 điểm; Từ sau B đến C đạt 3 điểm; Từ sau C đến D đạt 2 điểm; Từ sau D về phía phải đạt 1 điểm.
• Các trường hợp đặc biệt: Nếu các chỉ số lợi nhuận (mục 9, 10, 11) nhỏ hơn 0 hoặc tỷ số Nợ phải trả trên nguồn vốn chủ sở hữu (mục 7) nhỏ hơn 0 thì chỉ tiêu đó bị tính 0 điểm.

- Trọng số của các chỉ tiêu tài chính (Biểu số 04)

Để phản ánh đúng mức độ quan trọng của từng chỉ tiêu trong tổng thể sức khỏe tài chính của doanh nghiệp, đề án quy định hệ thống trọng số cụ thể như sau:

• Chỉ tiêu có trọng số bằng 3 (Mức độ quan trọng cao nhất): Vòng quay hàng tồn kho; Kỳ thu tiền bình quân; Hệ số sử dụng tài sản; Nợ phải trả trên tổng tài sản; Nợ phải trả trên nguồn vốn chủ sở hữu; Nợ quá hạn trên tổng dư nợ ngân hàng.
• Chỉ tiêu có trọng số bằng 2 (Mức độ quan trọng trung bình): Khả năng thanh toán ngắn hạn; Tổng thu nhập trước thuế trên doanh thu; Tổng thu nhập trước thuế trên tổng tài sản có; Tổng thu nhập trước thuế trên nguồn vốn chủ sở hữu.
• Chỉ tiêu có trọng số bằng 1 (Mức độ quan trọng thấp nhất): Khả năng thanh toán nhanh.

- Phân hạng và Ý nghĩa các loại tín dụng doanh nghiệp (Biểu số 05)

Dựa trên tổng điểm sau khi nhân với trọng số, doanh nghiệp được xếp vào một trong sáu nhóm hạng tín dụng sau:

• Loại AA (Từ 117 đến 135 điểm): Doanh nghiệp hoạt động rất tốt, đạt hiệu quả cao và có triển vọng phát triển tốt đẹp. Mức độ rủi ro được đánh giá là thấp.
• Loại A (Từ 98 đến 116 điểm): Doanh nghiệp hoạt động kinh doanh có hiệu quả, tình hình tài chính lành mạnh và có tiềm năng phát triển. Mức độ rủi ro thấp.
• Loại BB (Từ 79 đến 97 điểm): Doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả, có tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, doanh nghiệp còn tồn tại hạn chế nhất định về nguồn lực tài chính và tiềm ẩn một số nguy cơ rủi ro ở mức thấp.
• Loại B (Từ 60 đến 78 điểm): Doanh nghiệp hoạt động chưa đạt hiệu quả, khả năng tự chủ về mặt tài chính thấp và tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Mức độ rủi ro ở mức trung bình.
• Loại CC (Từ 41 đến 59 điểm): Doanh nghiệp có hiệu quả hoạt động thấp, năng lực tài chính yếu kém và thiếu khả năng tự chủ tài chính. Mức độ rủi ro cao.
• Loại C (Dưới 41 điểm): Doanh nghiệp rơi vào tình trạng kinh doanh thua lỗ kéo dài, năng lực tài chính cực kỳ yếu kém, hoàn toàn không có khả năng tự chủ tài chính và đối mặt với nguy cơ phá sản. Mức độ rủi ro rất cao.

- Hiệu lực và Trách nhiệm thi hành (Điều 5, Điều 6)

• Hiệu lực thi hành: Quyết định này chính thức có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký (ngày 24 tháng 01 năm 2002).
• Trách nhiệm thi hành: Chánh Văn phòng, Giám đốc Trung tâm Thông tin tín dụng, Thủ trưởng các đơn vị trực thuộc Ngân hàng Nhà nước, Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cùng Chủ tịch Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc (Giám đốc) của các tổ chức tín dụng chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện Quyết định này.