Giới thiệu về Công văn số 5045/TCHQ-GSQL

Công văn số 5045/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc và thống nhất quy trình thực hiện thủ tục hải quan đối với loại hình hàng hóa tạm nhập - tái xuất qua các cửa khẩu phụ, lối mở biên giới. Văn bản này đóng vai trò định hướng cho Cục Hải quan các tỉnh, thành phố trong việc kiểm soát chặt chẽ hoạt động thương mại biên giới, ngăn chặn gian lận thương mại, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Quy định về cửa khẩu tái xuất hàng hóa tạm nhập

Theo nội dung hướng dẫn tại Công văn số 5045/TCHQ-GSQL, việc tái xuất hàng hóa qua các cửa khẩu phụ, lối mở phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật hiện hành, đặc biệt là Nghị định số 69/2018/NĐ-CP của Chính phủ và các văn bản hướng dẫn của Bộ Công Thương. Các điểm cốt lõi bao gồm:

• Địa điểm tái xuất hợp pháp: Hàng hóa tạm nhập tái xuất chỉ được phép thực hiện qua các cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính (cửa khẩu song phương). Việc tái xuất qua cửa khẩu phụ, lối mở chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện do pháp luật quy định và nằm trong danh mục được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
• Thẩm quyền công bố cửa khẩu phụ, lối mở: Chỉ những cửa khẩu phụ, lối mở đã được Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới công bố đủ điều kiện tuân thủ theo quy định của Nghị định số 112/2014/NĐ-CP và được Bộ Công Thương chấp thuận bằng văn bản mới được phép thực hiện hoạt động tái xuất hàng hóa.
• Sự đồng thuận của các Bộ ngành: Việc lựa chọn và cho phép tái xuất qua cửa khẩu phụ, lối mở phải có sự thống nhất giữa Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính và Ủy ban nhân dân tỉnh liên quan nhằm đảm bảo an ninh quốc phòng và hiệu quả quản lý nhà nước.

Điều kiện đối với cửa khẩu phụ, lối mở được phép áp dụng

Để đảm bảo công tác quản lý hải quan và phòng chống buôn lậu, Công văn nhấn mạnh các cửa khẩu phụ, lối mở được phép thực hiện tái xuất phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và nhân sự tối thiểu:

• Sự hiện diện của lực lượng chức năng: Phải có đầy đủ các lực lượng kiểm soát chuyên ngành tại cửa khẩu bao gồm Hải quan, Biên phòng, Kiểm dịch y tế, Kiểm dịch động - thực vật.
• Cơ sở hạ tầng kỹ thuật: Cửa khẩu phụ, lối mở phải có rào chắn, cổng kiểm soát, nhà làm việc của các lực lượng chức năng và trang thiết bị kỹ thuật đảm bảo giám sát được toàn bộ quá trình hàng hóa thực xuất qua biên giới.
• Thời gian hoạt động: Hoạt động thông quan hàng hóa phải diễn ra trong giờ hành chính hoặc theo khung giờ quy định cụ thể của cửa khẩu đã được thống nhất giữa hai nước có chung đường biên giới.

Trách nhiệm giám sát của cơ quan Hải quan địa phương

Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục Hải quan các tỉnh, thành phố biên giới tăng cường trách nhiệm giám sát, quản lý chặt chẽ quy trình luân chuyển hàng hóa:

• Kiểm tra hồ sơ lâm sàng và thực tế: Công chức hải quan phải kiểm tra chi tiết hồ sơ hải quan, đối chiếu thông tin về chủng loại, số lượng, trị giá hàng hóa tạm nhập với thực tế hàng hóa tái xuất.
• Giám sát hành trình: Sử dụng các biện pháp nghiệp vụ như niêm phong hải quan, định vị GPS (nếu có) để giám sát chặt chẽ tuyến đường vận chuyển hàng hóa từ cửa khẩu tạm nhập đến cửa khẩu tái xuất, đảm bảo hàng hóa không bị thẩm lậu vào thị trường nội địa.
• Xác nhận thực xuất: Việc xác nhận hàng hóa đã thực xuất qua biên giới phải được thực hiện chính xác, khách quan dựa trên sự chứng kiến và ký xác nhận của các bên liên quan tại cửa khẩu xuất.

Quản lý thời hạn lưu giữ và xử lý vi phạm

Văn bản cũng tái khẳng định các nguyên tắc xử lý đối với các trường hợp quá hạn hoặc vi phạm quy định về tạm nhập - tái xuất:

• Thời hạn lưu giữ hàng hóa: Hàng hóa tạm nhập tái xuất được lưu giữ tại Việt Nam không quá 60 ngày kể từ ngày hoàn thành thủ tục hải quan tạm nhập. Trường hợp cần gia hạn, doanh nghiệp phải có văn bản gửi Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục, thời gian gia hạn mỗi lần không quá 30 ngày và không quá 2 lần cho một lô hàng.
• Xử lý hàng hóa quá hạn: Hết thời hạn lưu giữ cho phép, nếu doanh nghiệp không tái xuất thì phải buộc tái xuất hoặc bị xử lý tịch thu, tiêu hủy theo quy định của pháp luật.
• Chế tài xử phạt: Mọi hành vi tự ý thay đổi cửa khẩu xuất khi chưa được sự đồng ý của cơ quan Hải quan, hoặc có hành vi gian lận thương mại, tẩu tán hàng hóa vào nội địa sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.