Công văn số 4652/TCHQ-KTTT do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm thống nhất việc áp dụng thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Hàn Quốc (AKFTA). Văn bản này giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, kiểm tra xuất xứ hàng hóa và áp dụng thuế suất ưu đãi đối với hàng hóa nhập khẩu.

- Mục tiêu và phạm vi áp dụng của Công văn 4652/TCHQ-KTTT

Văn bản hướng dẫn trực tiếp cho Cục Hải quan các tỉnh, thành phố về việc kiểm tra, đối chiếu các quy định pháp lý để áp dụng đúng mức thuế suất ưu đãi đặc biệt AKFTA. Phạm vi áp dụng bao gồm các lô hàng có tờ khai hải quan đăng ký trong thời hạn hiệu lực của Hiệp định, đảm bảo tính đồng bộ và tránh thất thu thuế cho ngân sách nhà nước, đồng thời tạo thuận lợi thương mại tối đa cho doanh nghiệp nhập khẩu hợp pháp.

- Các điều kiện cốt lõi để hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt AKFTA

Để hàng hóa nhập khẩu được áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt theo Hiệp định ASEAN - Hàn Quốc, cơ quan hải quan yêu cầu phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt sau:

• Thuộc Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt được ban hành kèm theo Nghị định của Chính phủ về việc thực hiện Hiệp định AKFTA trong từng giai đoạn cụ thể.
• Được nhập khẩu vào Việt Nam từ các nước thành viên là bên ký kết của Hiệp định ASEAN - Hàn Quốc, bao gồm các nước ASEAN và Hàn Quốc.
• Đáp ứng các quy định về xuất xứ hàng hóa theo quy định của Bộ Công Thương, cụ thể là phải có Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) Form AK hợp lệ.
• Hàng hóa phải được vận chuyển trực tiếp từ nước xuất khẩu là thành viên Hiệp định đến Việt Nam theo quy định của Bộ Công Thương về quy tắc vận chuyển thẳng.

- Quy định chi tiết về kiểm tra Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O Form AK)

Tổng cục Hải quan hướng dẫn cụ thể về việc kiểm tra tính hợp lệ của C/O Form AK nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận xuất xứ:

• Kiểm tra hình thức và nội dung: C/O phải được cấp trên khổ giấy ISO A4, màu trắng, phù hợp với mẫu quy định. Các thông tin trên C/O như tên nhà xuất khẩu, nhà nhập khẩu, mô tả hàng hóa, mã HS, số lượng, trọng lượng, trị giá FOB (nếu có), ngày và số C/O phải rõ ràng, không được tẩy xóa hoặc sửa chữa trừ khi có đóng dấu sửa đổi hợp lệ của cơ quan cấp.
• Chữ ký và con dấu: Chữ ký của người có thẩm quyền và con dấu của cơ quan cấp C/O của nước xuất khẩu phải trùng khớp với mẫu chữ ký và con dấu đã được thông báo chính thức cho Tổng cục Hải quan Việt Nam.
• Thời hạn hiệu lực: C/O Form AK phải được nộp cho cơ quan hải quan trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày cấp. Trường hợp nộp muộn do các nguyên nhân bất khả kháng hoặc lý do chính đáng khác phải được xem xét và xử lý theo đúng quy định của Hiệp định.
• Xử lý khác biệt nhỏ: Các sai sót nhỏ mang tính hành chính như lỗi chính tả, lỗi đánh máy không làm ảnh hưởng đến tính xác thực của xuất xứ hàng hóa thì không bị bác bỏ C/O, cơ quan hải quan vẫn xem xét chấp nhận nếu hàng hóa thực tế phù hợp với thông tin khai báo.

- Quy tắc vận chuyển thẳng và chứng từ chứng minh

Quy tắc vận chuyển thẳng là điều kiện bắt buộc để đảm bảo hàng hóa không bị can thiệp hoặc thay đổi xuất xứ trong quá trình quá cảnh qua nước thứ ba không phải là thành viên Hiệp định:

• Hàng hóa được coi là vận chuyển thẳng nếu được vận chuyển trực tiếp từ nước xuất khẩu thành viên đến Việt Nam mà không đi qua lãnh thổ của bất kỳ nước phi thành viên nào.
• Trường hợp hàng hóa phải quá cảnh qua một hoặc nhiều nước phi thành viên, việc quá cảnh là cần thiết vì lý do địa lý hoặc yêu cầu vận tải. Hàng hóa không được tham gia vào giao dịch thương mại hoặc tiêu dùng tại nước quá cảnh đó, và không được trải qua bất kỳ công đoạn nào khác ngoài việc dỡ hàng, bốc lại hàng hoặc các công việc cần thiết để bảo quản hàng hóa trong điều kiện tốt.
• Chứng từ chứng minh vận chuyển thẳng: Doanh nghiệp phải xuất trình vận đơn suốt (Through Bill of Lading) được cấp tại nước xuất khẩu chỉ rõ điểm đến là Việt Nam. Trường hợp không có vận đơn suốt, doanh nghiệp phải nộp các chứng từ chứng minh khác như xác nhận của cơ quan hải quan nước quá cảnh về việc hàng hóa nằm dưới sự giám sát hải quan và không bị can thiệp thương mại.

- Hướng dẫn thực hiện đối với cơ quan hải quan địa phương

Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan tỉnh, thành phố triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ:

• Tăng cường công tác kiểm tra, đối chiếu thông tin trên hệ thống dữ liệu điện tử về C/O để phát hiện kịp thời các trường hợp nghi ngờ về tính xác thực của chứng từ.
• Trong trường hợp có nghi ngờ hợp lý về xuất xứ hàng hóa nhưng chưa đủ căn cứ bác bỏ, cơ quan hải quan tiến hành giải tỏa hàng hóa theo mức thuế suất ưu đãi thông thường (hoặc bảo lãnh thuế) và gửi hồ sơ về Tổng cục Hải quan để tiến hành thủ tục xác minh xuất xứ với cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu.
• Đảm bảo việc tính thuế và áp dụng thuế suất AKFTA được thực hiện chính xác, đúng đối tượng, tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo vệ nghiêm ngặt nguồn thu ngân sách nhà nước.