Tổng quan về Công văn số 4054/TCHQ-GSQL

Công văn số 4054/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn và giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc quyết định địa điểm kiểm tra thực tế hàng hóa tại chân công trình, nhà máy, cơ sở sản xuất. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng, giúp thống nhất quy trình thực hiện giữa các Cục Hải quan tỉnh, thành phố, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thông quan các loại hàng hóa đặc thù phục vụ dự án, nhà máy.

- Điều kiện xác định địa điểm kiểm tra hàng hóa tại chân công trình, nhà máy

• Đối tượng hàng hóa áp dụng: Quy định hướng dẫn áp dụng đối với các loại hàng hóa là máy móc, thiết bị, vật tư, nguyên liệu phục vụ xây dựng nhà máy, công trình hoặc phục vụ sản xuất mà không thể thực hiện kiểm tra thực tế tại cửa khẩu. Thông thường, đây là những mặt hàng siêu trường, siêu trọng, hàng hóa có tính chất kỹ thuật phức tạp, hoặc yêu cầu bảo quản đặc biệt không thể tháo dỡ tại cửa khẩu.
• Yêu cầu về địa điểm kiểm tra: Địa điểm được đề xuất kiểm tra phải là nơi chân công trình, nhà máy hoặc cơ sở sản xuất đang hoạt động hoặc đang trong quá trình xây dựng. Nơi này phải đảm bảo các điều kiện về an ninh, có ranh giới rõ ràng và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra, giám sát trực tiếp của cơ quan hải quan.
• Sự phù hợp với quy định pháp luật: Việc lựa chọn địa điểm phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật Hải quan, Nghị định số 08/2015/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 59/2018/NĐ-CP) và các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan về địa điểm kiểm tra ngoài cửa khẩu.

- Quy trình và thủ tục đề nghị kiểm tra tại chân công trình, nhà máy

• Trách nhiệm của doanh nghiệp: Người khai hải quan phải có văn bản đề nghị gửi Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai, trong đó nêu rõ lý do không thể kiểm tra hàng hóa tại cửa khẩu và cam kết bảo quản nguyên trạng hàng hóa cho đến khi có kết quả kiểm tra thực tế. Doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin và chuẩn bị các điều kiện kỹ thuật, nhân lực hỗ trợ công chức hải quan làm nhiệm vụ.
• Trách nhiệm của Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai: Tiếp nhận yêu cầu, kiểm tra hồ sơ và đối chiếu với các quy định hiện hành. Trường hợp địa điểm kiểm tra nằm ngoài địa bàn quản lý, Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai phải chủ động phối hợp, gửi văn bản đề nghị Chi cục Hải quan nơi có công trình, nhà máy phối hợp thực hiện kiểm tra thực tế.
• Trách nhiệm của Chi cục Hải quan nơi có công trình, nhà máy: Thực hiện việc kiểm tra thực tế hàng hóa theo đề nghị phối hợp, lập biên bản kiểm tra và gửi kết quả về cho Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai để hoàn tất thủ tục thông quan theo quy định.

- Nguyên tắc giám sát và quản lý hải quan

• Đảm bảo tính nguyên trạng của hàng hóa: Hàng hóa vận chuyển từ cửa khẩu về địa điểm kiểm tra tại chân công trình, nhà máy phải được niêm phong hải quan hoặc áp dụng các biện pháp giám sát phù hợp. Doanh nghiệp tuyệt đối không được tự ý đưa hàng hóa vào sử dụng, lắp đặt trước khi cơ quan hải quan hoàn thành việc kiểm tra thực tế và quyết định thông quan.
• Phối hợp liên thông giữa các đơn vị hải quan: Công văn nhấn mạnh việc nâng cao hiệu quả phối hợp giữa hải quan cửa khẩu, hải quan nơi đăng ký tờ khai và hải quan nơi quản lý địa bàn chân công trình, nhà máy nhằm tránh chồng chéo, kéo dài thời gian thông quan của doanh nghiệp.
• Xử lý vi phạm: Mọi hành vi tự ý phá niêm phong, di chuyển hàng hóa khỏi địa điểm đã đăng ký hoặc đưa hàng hóa vào sử dụng trước khi thông quan sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Công văn số 4054/TCHQ-GSQL đóng vai trò quan trọng trong việc tháo gỡ các nút thắt về thủ tục hải quan đối với các dự án đầu tư lớn, các nhà máy sản xuất quy mô công nghiệp. Việc cho phép kiểm tra hàng hóa tại chân công trình giúp doanh nghiệp tiết kiệm tối đa chi phí vận chuyển, bốc xếp ngược xuôi, đồng thời hạn chế rủi ro hư hỏng đối với các thiết bị công nghệ cao, siêu trường siêu trọng trong quá trình kiểm tra tại cửa khẩu.