Giới thiệu về Công văn số 3159/TCHQ-KTTT

Công văn số 3159/TCHQ-KTTT do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng liên quan đến việc không thu thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với hàng hóa nhập khẩu nhưng sau đó phải tái xuất trả lại nước ngoài hoặc xuất khẩu sang nước thứ ba, xuất khẩu vào khu phi thuế quan. Văn bản này đóng vai trò tháo gỡ vướng mắc, tạo sự thống nhất trong việc áp dụng pháp luật thuế và hải quan tại các cục hải quan địa phương.

Các nội dung chính sách cốt lõi của Công văn số 3159/TCHQ-KTTT

1. Nguyên tắc không thu thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa tái xuất

Văn bản làm rõ nguyên tắc áp dụng thuế GTGT đối với các trường hợp hàng hóa nhập khẩu nhưng thực tế không tiêu dùng tại thị trường Việt Nam:

• Hàng hóa nhập khẩu đã nộp thuế GTGT ở khâu nhập khẩu nhưng sau đó phải tái xuất trả lại chủ hàng nước ngoài, tái xuất sang nước thứ ba hoặc xuất khẩu vào khu phi thuế quan thì được xem xét không thu thuế GTGT hoặc hoàn lại số thuế GTGT đã nộp tương ứng với lượng hàng thực tế tái xuất.
• Chính sách này nhằm bảo đảm bản chất của thuế GTGT là thuế gián thu tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng tại Việt Nam. Khi hàng hóa không được tiêu dùng trong nước, việc không thu thuế GTGT là hoàn toàn phù hợp với quy định pháp luật.

2. Điều kiện áp dụng chính sách không thu thuế giá trị gia tăng

Để được áp dụng chính sách không thu thuế GTGT khâu nhập khẩu đối với hàng tái xuất, người nộp thuế phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt sau:

• Hàng hóa xuất khẩu phải là hàng hóa đã nhập khẩu trước đó và được xác định là chưa qua sử dụng, gia công, chế biến tại Việt Nam.
• Thông tin về hàng hóa trên tờ khai hải quan xuất khẩu phải hoàn toàn trùng khớp với thông tin trên tờ khai hải quan nhập khẩu ban đầu về chủng loại, số lượng, quy cách và ký mã hiệu.
• Doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ các chứng từ, hồ sơ chứng minh việc xuất trả hàng hóa cho đối tác nước ngoài hoặc xuất khẩu vào khu phi thuế quan theo đúng quy định của pháp luật hải quan.

3. Hồ sơ và thủ tục thực hiện không thu thuế giá trị gia tăng

Công văn hướng dẫn chi tiết về thành phần hồ sơ và quy trình xử lý tại cơ quan hải quan nhằm rút ngắn thời gian giải quyết cho doanh nghiệp:

• Thành phần hồ sơ đề nghị: Văn bản yêu cầu không thu thuế GTGT của người nộp thuế; Tờ khai hải quan nhập khẩu và tờ khai hải quan xuất khẩu đã hoàn thành thủ tục hải quan; Hợp đồng xuất trả hàng hóa ký với đối tác nước ngoài hoặc thỏa thuận liên quan; Chứng từ thanh toán qua ngân hàng (nếu có).
• Quy trình xử lý: Người nộp thuế nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua hệ thống điện tử đến Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục nhập khẩu hàng hóa. Cơ quan hải quan có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu thông tin trên hệ thống dữ liệu, xác định tính chính xác của hồ sơ để ban hành quyết định không thu thuế hoặc hoàn thuế GTGT theo đúng thẩm quyền và thời hạn quy định.

4. Trách nhiệm của các bên liên quan

Văn bản phân định rõ ràng trách nhiệm của người nộp thuế và cơ quan hải quan các cấp:

• Đối với người nộp thuế: Chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các thông tin, tài liệu, chứng từ đã kê khai và nộp cho cơ quan hải quan.
• Đối với cơ quan hải quan: Các Cục Hải quan tỉnh, thành phố có trách nhiệm chỉ đạo các Chi cục Hải quan trực thuộc thực hiện kiểm tra hồ sơ chặt chẽ, đúng đối tượng, tránh việc lợi dụng chính sách để gian lận, trốn thuế. Đồng thời, phải tạo điều kiện thuận lợi, giải quyết nhanh chóng hồ sơ hợp lệ của doanh nghiệp.

Ý nghĩa và tác động thực tiễn của văn bản

Công văn số 3159/TCHQ-KTTT mang lại nhiều tác động tích cực đối với cộng đồng doanh nghiệp và công tác quản lý nhà nước:

• Giúp doanh nghiệp giải phóng nhanh chóng nguồn vốn bị ứ đọng do đã nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu đối với những lô hàng lỗi, hỏng hoặc không đúng hợp đồng phải xuất trả đối tác.
• Đảm bảo tính nhất quán, minh bạch trong việc thực thi pháp luật về thuế giữa các địa phương, hạn chế tối đa các tranh chấp phát sinh giữa cơ quan hải quan và doanh nghiệp.
• Góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, hỗ trợ các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu vượt qua khó khăn tài chính.