Giới thiệu về Công văn số 1495TCT/CS

Công văn số 1495TCT/CS được Tổng cục Thuế ban hành nhằm hướng dẫn các cơ quan thuế địa phương và doanh nghiệp giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc xử lý hàng hóa tồn kho không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp định hình phương thức hạch toán, xác định chi phí hợp lý và nghĩa vụ thuế đối với các khoản hàng tồn kho không rõ nguồn gốc hoặc thiếu chứng từ theo quy định pháp luật.

- Nguyên tắc chung về quản lý hàng tồn kho không có hóa đơn

• Hàng hóa tồn kho của doanh nghiệp bắt buộc phải có hóa đơn, chứng từ mua hàng hợp pháp theo quy định của Luật Thuế và Luật Kế toán để chứng minh nguồn gốc xuất xứ.
• Mọi trường hợp hàng hóa tồn kho không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ bằng hóa đơn hợp pháp đều bị coi là vi phạm chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ.
• Doanh nghiệp không được tự ý hạch toán tăng giá trị hàng tồn kho hoặc ghi nhận vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp đối với lượng hàng hóa không có hóa đơn này.

- Phương án xử lý đối với hàng tồn kho không có hóa đơn

• Trường hợp mua của người dân trực tiếp sản xuất, đánh bắt, thu gom: Doanh nghiệp phải lập Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ mua vào không có hóa đơn kèm theo chứng từ thanh toán thực tế để làm cơ sở hạch toán chi phí hợp lý khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Trường hợp hàng hóa mua trôi nổi trên thị trường: Đối với các loại hàng hóa thương mại mua từ các tổ chức, cá nhân kinh doanh nhưng không có hóa đơn, doanh nghiệp sẽ không được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào và không được tính vào chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Xử lý hành vi vi phạm: Cơ quan thuế có quyền tiến hành kiểm tra, xác minh nguồn gốc hàng hóa. Nếu phát hiện hành vi trốn thuế hoặc gian lận thương mại, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, truy thu thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và có thể bị tịch thu tang vật theo quy định của pháp luật.

- Ảnh hưởng đối với nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp

• Thuế giá trị gia tăng (GTGT): Doanh nghiệp hoàn toàn không được kê khai, khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với phần hàng hóa tồn kho không có hóa đơn hợp pháp. Khi xuất bán số hàng hóa này, doanh nghiệp vẫn phải kê khai và nộp thuế GTGT đầu ra theo đúng thuế suất quy định.
• Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN): Trị giá vốn của số hàng hóa tồn kho không có hóa đơn hợp pháp (trừ trường hợp được lập bảng kê theo quy định) sẽ bị loại ra khỏi chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN trong kỳ tính thuế.
• Chế độ sổ sách kế toán: Doanh nghiệp phải thực hiện điều chỉnh sổ sách kế toán, loại bỏ các khoản ghi nhận tài sản không hợp pháp và thực hiện các bút toán điều chỉnh theo đúng hướng dẫn của cơ quan thuế để đảm bảo tính trung thực của báo cáo tài chính.

Lưu ý: Doanh nghiệp cần chủ động rà soát hệ thống kho bãi, đối chiếu sổ sách kế toán với hóa đơn thực tế để phát hiện sớm các sai sót và có biện pháp khắc phục kịp thời, tránh rủi ro bị truy thu và xử phạt thuế khi cơ quan có thẩm quyền thực hiện thanh tra, kiểm tra.