Tổng quan về Công văn 9321/TCHQ-PC năm 2016

Công văn 9321/TCHQ-PC do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn Cục Hải quan các tỉnh, thành phố thống nhất thực hiện việc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi khai sai mã số hàng hóa (mã HS) và thuế suất. Đây là văn bản nghiệp vụ quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng Nghị định số 127/2013/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 45/2016/NĐ-CP) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, đảm bảo tính thống nhất và minh bạch trong thực thi pháp luật.

- Xử lý hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn

Đối với các trường hợp người khai hải quan có hành vi khai sai mã số hàng hóa, thuế suất hoặc tên hàng thực tế xuất khẩu, nhập khẩu mà hành vi này dẫn đến việc thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, Tổng cục Hải quan hướng dẫn xử lý như sau:

• Áp dụng chế tài xử phạt: Người nộp thuế sẽ bị xử phạt theo quy định tại Điều 8 Nghị định số 127/2013/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 5 Điều 1 Nghị định số 45/2016/NĐ-CP). Mức phạt thông thường là 10% hoặc 20% tính trên số tiền thuế thiếu hoặc số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn cao hơn so với quy định của pháp luật.
• Yêu cầu về hồ sơ và chứng cứ: Cơ quan hải quan phải xác định rõ hành vi vi phạm dựa trên hồ sơ hải quan, thực tế hàng hóa và các tài liệu liên quan. Việc xử phạt phải đảm bảo tính khách quan, đúng hành vi và đúng đối tượng vi phạm.
• Biện pháp khắc phục hậu quả: Bên cạnh việc bị xử phạt vi phạm hành chính, người nộp thuế bắt buộc phải nộp đủ số tiền thuế còn thiếu hoặc hoàn trả số tiền thuế đã được miễn, giảm, hoàn sai quy định vào ngân sách nhà nước, đồng thời phải nộp tiền chậm nộp tính trên số tiền thuế thiếu theo quy định của pháp luật quản lý thuế.

- Xử lý hành vi khai sai mã số, thuế suất nhưng không làm ảnh hưởng đến số tiền thuế phải nộp

Trong thực tế, có nhiều trường hợp doanh nghiệp khai sai mã số HS hoặc thuế suất nhưng do hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế, thuế suất bằng 0%, hoặc việc khai sai không làm thay đổi nghĩa vụ thuế phải nộp. Đối với nhóm hành vi này, Công văn 9321/TCHQ-PC hướng dẫn cụ thể:

• Không xử phạt về hành vi trốn thuế hay thiếu thuế: Do không phát sinh số tiền thuế thiếu hoặc tiền thuế được miễn, giảm, hoàn sai lệch, cơ quan hải quan không áp dụng các chế tài phạt theo tỷ lệ phần trăm số tiền thuế đối với các hành vi này.
• Xử phạt về hành vi vi phạm quy định về khai hải quan: Hành vi khai sai mã số, tên hàng, thuế suất dù không làm ảnh hưởng đến số thuế phải nộp vẫn có thể bị xem xét xử phạt về hành vi khai hải quan không đúng nội dung quy định trên tờ khai hải quan, trừ các trường hợp được miễn trừ theo quy định pháp luật.
• Các trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính: Người khai hải quan được miễn xử phạt nếu thuộc các trường hợp quy định tại Điều 5 Nghị định số 127/2013/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 45/2016/NĐ-CP), ví dụ như người khai hải quan đã tự phát hiện và khai bổ sung hồ sơ hải quan trước thời điểm cơ quan hải quan kiểm tra thực tế hàng hóa hoặc quyết định kiểm tra sau thông quan.

- Nguyên tắc xác định lỗi và áp dụng các tình tiết giảm nhẹ

Để đảm bảo tính công bằng và khuyến khích sự tự giác tuân thủ của doanh nghiệp, Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương lưu ý các nguyên tắc sau khi xem xét xử phạt:

• Xem xét yếu tố khách quan và chủ quan: Cần phân biệt rõ giữa hành vi cố ý khai sai nhằm mục đích gian lận thuế với các sai sót vô ý do nhầm lẫn kỹ thuật, do tính chất phức tạp của hàng hóa hoặc do sự thay đổi, chưa đồng nhất trong các hướng dẫn phân loại hàng hóa của cơ quan quản lý.
• Áp dụng tình tiết giảm nhẹ: Trường hợp doanh nghiệp vi phạm lần đầu, có thái độ hợp tác tốt với cơ quan hải quan, tự nguyện khắc phục hậu quả hoặc tích cực cung cấp tài liệu để làm rõ bản chất hàng hóa thì được xem xét áp dụng các tình tiết giảm nhẹ theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
• Thẩm quyền và thủ tục xử phạt: Việc lập biên bản vi phạm hành chính và ra quyết định xử phạt phải tuân thủ nghiêm ngặt về thời hạn, thẩm quyền và trình tự thủ tục được quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính và các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan.

- Ý nghĩa và tác động của văn bản đối với hoạt động hải quan và doanh nghiệp

Công văn 9321/TCHQ-PC đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa quy trình xử lý vi phạm của cơ quan hải quan trên toàn quốc, mang lại nhiều tác động tích cực:

• Thống nhất áp dụng pháp luật: Hạn chế tình trạng mỗi chi cục hải quan áp dụng một cách hiểu khác nhau đối với cùng một hành vi khai sai mã số, thuế suất, từ đó tạo ra môi trường pháp lý minh bạch, bình đẳng cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
• Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp: Giúp các doanh nghiệp làm ăn chân chính tránh được các khoản phạt oan sai đối với những lỗi kỹ thuật thuần túy không gây thất thoát ngân sách nhà nước.
• Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước: Giúp cơ quan hải quan tập trung nguồn lực vào việc thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi gian lận, trốn thuế cố ý, có quy mô lớn, nâng cao hiệu lực quản lý thuế trong lĩnh vực xuất nhập khẩu.