Tóm tắt Công văn 8310/CT-TTHT năm 2020 về trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán

Công văn 8310/CT-TTHT do Cục Thuế thành phố Hà Nội ban hành nhằm hướng dẫn các doanh nghiệp thực hiện việc trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán theo đúng quy định của pháp luật thuế và chế độ kế toán hiện hành, đặc biệt là việc áp dụng các quy định tại Thông tư số 48/2019/TT-BTC của Bộ Tài chính.

- Đối tượng và điều kiện trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán

Theo hướng dẫn tại Công văn 8310/CT-TTHT và các văn bản pháp luật liên quan, doanh nghiệp được phép trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Chứng khoán do doanh nghiệp đầu tư là các loại chứng khoán theo quy định của pháp luật, thuộc sở hữu hợp pháp của doanh nghiệp.
• Chứng khoán đang được hạch toán trên sổ sách kế toán của doanh nghiệp và có biến động giảm giá tại thời điểm lập báo cáo tài chính năm so với giá trị ghi sổ.
• Chứng khoán phải là loại chứng khoán tự do chuyển nhượng trên thị trường. Đối với các loại chứng khoán bị hạn chế chuyển nhượng theo quy định của pháp luật (như cổ phiếu phát hành riêng lẻ bị hạn chế chuyển nhượng trong một thời gian nhất định) thì không được trích lập dự phòng giảm giá.
• Có sự suy giảm giá trị thực tế của chứng khoán trên thị trường giao dịch chứng khoán (bao gồm cả thị trường niêm yết và thị trường UPCoM) so với giá gốc đang hạch toán trên sổ kế toán.

- Phương pháp xác định mức trích lập dự phòng

Mức trích lập dự phòng giảm giá đầu tư chứng khoán được xác định cụ thể cho từng loại chứng khoán đầu tư và được tính theo công thức quy định tại Thông tư số 48/2019/TT-BTC:

• Mức dự phòng cần lập cho một loại chứng khoán bằng số lượng chứng khoán doanh nghiệp đang nắm giữ tại thời điểm lập báo cáo tài chính nhân với hiệu số giữa giá trị ghi trên sổ kế toán và giá trị thị trường của chứng khoán đó.
• Đối với chứng khoán đã niêm yết (trên sàn HOSE hoặc HNX): Giá thực tế trên thị trường được xác định là giá đóng cửa tại ngày gần nhất có giao dịch tính đến ngày lập báo cáo tài chính năm.
• Đối với chứng khoán đăng ký giao dịch trên thị trường UPCoM: Giá thực tế trên thị trường được xác định là giá đóng cửa tại ngày gần nhất có giao dịch tính đến ngày lập báo cáo tài chính năm.
• Trường hợp chứng khoán không có giao dịch trong vòng 30 ngày trước ngày lập báo cáo tài chính năm, doanh nghiệp thực hiện xác định mức dự phòng theo quy định đối với khoản đầu tư khác.

- Nguyên tắc hạch toán và xử lý tài chính

Việc trích lập và hoàn nhập dự phòng giảm giá chứng khoán phải tuân thủ các nguyên tắc kế toán và thuế nghiêm ngặt:

• Thời điểm trích lập: Doanh nghiệp thực hiện trích lập hoặc hoàn nhập khoản dự phòng giảm giá chứng khoán tại thời điểm lập báo cáo tài chính năm.
• Xử lý hoàn nhập: Trường hợp khoản dự phòng phải lập ở năm nay thấp hơn khoản dự phòng đã lập ở năm trước chưa sử dụng hết, doanh nghiệp phải hoàn nhập phần chênh lệch và ghi giảm chi phí tài chính trong năm.
• Xử lý trích thêm: Trường hợp khoản dự phòng phải lập ở năm nay cao hơn khoản dự phòng đã lập ở năm trước, doanh nghiệp thực hiện trích thêm phần chênh lệch vào chi phí tài chính của năm.
• Khoản dự phòng giảm giá chứng khoán được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) nếu thực hiện đúng theo quy định hướng dẫn tại Thông tư số 48/2019/TT-BTC.

- Những lưu ý quan trọng đối với doanh nghiệp

Cục Thuế thành phố Hà Nội lưu ý các doanh nghiệp khi thực hiện trích lập dự phòng cần chú ý các điểm sau để tránh rủi ro bị xuất toán khi quyết toán thuế TNDN:

• Doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của việc xác định giá trị thị trường của các loại chứng khoán làm cơ sở trích lập dự phòng.
• Phải lưu trữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng minh nguồn gốc sở hữu chứng khoán, bảng kê xác định giá thị trường tại thời điểm chốt số liệu báo cáo tài chính.
• Các khoản đầu tư chứng khoán dài hạn nhằm mục đích nắm giữ đến ngày đáo hạn hoặc đầu tư vào công ty con, công ty liên kết cần áp dụng quy định trích lập dự phòng tổn thất đầu tư tài chính riêng biệt, không áp dụng chung công thức của dự phòng giảm giá chứng khoán thông thường.