Công văn 81489/CT-TTHT do Cục Thuế thành phố Hà Nội ban hành năm 2018 hướng dẫn chi tiết về chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với các khoản tiền bị tổn thất do lừa đảo. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp doanh nghiệp xác định đúng đắn các khoản chi phí được trừ và không được trừ khi tính thuế TNDN đối với các khoản tổn thất tài sản, tiền tệ phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.

- Nguyên tắc xác định giá trị tổn thất được tính vào chi phí được trừ

Theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp, phần giá trị tổn thất do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn và trường hợp bất khả kháng khác không được bồi thường sẽ được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Nguyên tắc xác định cụ thể như sau:

• Giá trị tổn thất được trừ bằng tổng giá trị tổn thất thực tế trừ đi phần giá trị mà doanh nghiệp bảo hiểm hoặc các tổ chức, cá nhân khác phải bồi thường theo quy định của pháp luật.
• Doanh nghiệp phải tự xác định rõ ràng phần tổn thất không được bồi thường này để làm cơ sở hạch toán vào chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN.
• Mọi khoản tổn thất đã được bù đắp bằng tiền bồi thường từ bên thứ ba hoặc bảo hiểm đều không được tính vào chi phí được trừ của doanh nghiệp.

- Chính sách thuế TNDN đối với khoản tiền bị tổn thất do lừa đảo

Đối với các khoản tiền hoặc tài sản bị tổn thất do hành vi lừa đảo của bên thứ ba, việc xác định chi phí được trừ được thực hiện chặt chẽ theo các nguyên tắc sau:

• Khoản tổn thất do lừa đảo chỉ được coi là chi phí được trừ nếu doanh nghiệp có đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng minh khoản tổn thất này là thực tế khách quan, không thể thu hồi và không thuộc trách nhiệm bồi thường của bất kỳ tổ chức, cá nhân nào khác.
• Trường hợp cơ quan chức năng (như Cơ quan điều tra, Tòa án) đã có kết luận về vụ việc lừa đảo và xác định rõ đối tượng phải bồi thường thiệt hại cho doanh nghiệp, thì khoản tiền này không được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Doanh nghiệp có trách nhiệm thu hồi khoản tiền này từ đối tượng gây thiệt hại theo phán quyết của pháp luật.
• Nếu cơ quan nhà nước có thẩm quyền kết luận doanh nghiệp bị tổn thất nhưng không thể tìm ra đối tượng lừa đảo, hoặc đối tượng lừa đảo không có khả năng bồi thường và cơ quan thi hành án đã có văn bản xác nhận việc không thể thi hành án thu hồi tài sản, phần tổn thất thực tế không được bồi thường này mới được xem xét tính vào chi phí được trừ.

- Hồ sơ, tài liệu chứng minh khoản tổn thất do lừa đảo để được tính vào chi phí được trừ

Để đảm bảo tính hợp pháp và đủ điều kiện ghi nhận chi phí được trừ đối với khoản tổn thất do lừa đảo, doanh nghiệp cần chuẩn bị và lưu trữ đầy đủ bộ hồ sơ bao gồm:

• Văn bản, quyết định hoặc kết luận chính thức của cơ quan điều tra, tòa án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền về vụ việc lừa đảo, trong đó xác định rõ số tiền, tài sản bị tổn thất và trách nhiệm dân sự của các bên liên quan.
• Các chứng từ, hóa đơn, hồ sơ kế toán liên quan trực tiếp đến khoản tiền hoặc tài sản bị lừa đảo để chứng minh dòng tiền và giá trị tài sản đã hạch toán hợp lệ trước khi xảy ra tổn thất.
• Văn bản xác nhận của cơ quan thi hành án hoặc cơ quan có thẩm quyền về việc không thể thu hồi được tài sản từ đối tượng lừa đảo do đối tượng không có tài sản để thi hành án hoặc các lý do khách quan khác theo quy định.
• Bảng kê xác định giá trị tổn thất không được bồi thường do doanh nghiệp tự lập, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp ký tên và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của số liệu.