Công văn 788/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc gia hạn thời gian quá cảnh hàng hóa trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động vận tải và thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu đường bộ, đường biển.

- Cơ sở pháp lý và bối cảnh áp dụng quy định

Văn bản được ban hành dựa trên các quy định của Luật Hải quan năm 2014 và các Nghị định hướng dẫn thi hành liên quan đến thủ tục hải quan đối với hàng hóa quá cảnh. Trong giai đoạn dịch bệnh bùng phát, việc vận chuyển hàng hóa quá cảnh qua các cửa khẩu biên giới đất liền gặp nhiều trở ngại do các biện pháp kiểm soát dịch bệnh nghiêm ngặt từ phía Việt Nam và các nước láng giềng (như Campuchia, Lào, Trung Quốc). Điều này dẫn đến tình trạng nhiều lô hàng không thể hoàn thành lộ trình quá cảnh đúng thời hạn quy định, đòi hỏi phải có hướng dẫn kịp thời để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

- Hướng dẫn chi tiết về thủ tục và thẩm quyền gia hạn thời gian quá cảnh

• Xác định trường hợp bất khả kháng: Tổng cục Hải quan hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố xem xét, giải quyết việc gia hạn thời gian quá cảnh đối với các trường hợp chậm trễ do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh, hoặc do các biện pháp hạn chế, đóng cửa cửa khẩu của cơ quan có thẩm quyền tại nước láng giềng.
• Thẩm quyền giải quyết: Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục cho hàng hóa quá cảnh (Chi cục Hải quan cửa khẩu nhập hoặc Chi cục Hải quan ngoài cửa khẩu được giao nhiệm vụ) có thẩm quyền tiếp nhận, kiểm tra và quyết định việc gia hạn thời gian quá cảnh dựa trên đề nghị của doanh nghiệp.
• Hồ sơ và thủ tục yêu cầu: Người khai hải quan hoặc doanh nghiệp dịch vụ quá cảnh phải có văn bản đề nghị gửi Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai quá cảnh, trong đó nêu rõ lý do cụ thể, thời gian xin gia hạn và cam kết bảo quản nguyên trạng hàng hóa, niêm phong hải quan trong suốt quá trình lưu giữ, vận chuyển.

- Tăng cường công tác giám sát hải quan đối với hàng hóa quá cảnh được gia hạn

• Giám sát chặt chẽ lộ trình: Cơ quan hải quan nơi hàng hóa đi và nơi hàng hóa đến phải phối hợp chặt chẽ để theo dõi sát sao lộ trình di chuyển của lô hàng quá cảnh thông qua hệ thống thông tin nghiệp vụ và các công cụ giám sát chuyên dụng (như seal định vị GPS nếu có).
• Phòng chống gian lận thương mại: Việc gia hạn thời gian quá cảnh phải đi kèm với các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng việc kéo dài thời gian để thẩm lậu hàng hóa vào thị trường nội địa Việt Nam tiêu thụ trái phép.
• Xử lý vi phạm: Trường hợp phát hiện doanh nghiệp lợi dụng chính sách gia hạn để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật hải quan, cơ quan hải quan sẽ tiến hành xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật hành chính hoặc chuyển cơ quan điều tra tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.