Từ năm 2000, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công nhận Việt Nam thanh toán bệnh bại liệt và ghi nhận nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo vệ thành quả này trong suốt thời gian qua. Tuy nhiên, WHO cũng đánh giá tại thời điểm hiện tại Việt Nam là một trong các quốc gia có nguy cơ cao xâm nhập vi rút bại liệt, đe dọa thành quả thanh toán bại liệt đã đạt được[1]. Để đẩy mạnh công tác phòng, chống bệnh bại liệt, Bộ Y tế đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur, các Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế tổ chức triển khai thực hiện một số nội dung trọng tâm như sau:

1. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố

1.1. Chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp xã và ban ngành, đoàn thể các cấp phối hợp với ngành y tế triển khai quyết liệt công tác phòng, chống bệnh bại liệt, đặc biệt là các các tỉnh, các xã giáp Lào, người về từ quốc gia, khu vực đang có dịch.

Riêng đối với các tỉnh biên giới giáp với Lào, cần chủ động phối hợp với các tỉnh biên giới của Lào trong việc thông tin về tình hình dịch bệnh bại liệt cũng như công tác phối hợp triển khai phòng, chống dịch bệnh.

1.2. Chỉ đạo Sở Y tế:

- Phối hợp chặt chẽ với Viện Vệ sinh dịch tễ, Pasteur tổ chức triển khai đánh giá nguy cơ bại liệt và xây dựng kế hoạch phòng, chống bệnh bại liệt trên cơ sở kết quả đánh giá mức độ nguy cơ; báo cáo kết quả đánh giá nguy cơ bệnh bại liệt về Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương để tổng hợp, báo cáo Bộ Y tế (qua Cục Phòng bệnh).

- Chỉ đạo tất cả các cơ sở y tế trên địa bàn tăng cường giám sát và phòng, chống liệt mềm cấp theo quy định tại Quyết định số 5142/QĐ-BYT ngày 11/12/2014 của Bộ Y tế về việc ban hành “Hướng dẫn giám sát và phòng chống bệnh bại liệt” (gọi tắt là Quyết định số 5142/QĐ-BYT) để xử lý kịp thời, hạn chế tối đa nguy cơ bùng phát, lây lan dịch bệnh, đặc biệt là tại các xã giáp Lào, người về từ quốc gia, khu vực đang có dịch; nhập trực tuyến thông tin các trường hợp liệt mềm cấp trong 48 giờ kể từ khi có chẩn đoán và các trường hợp bại liệt theo Thông tư số 54/2015/TT-BYT ngày 28/12/2015 của Bộ Y tế về việc Hướng dẫn chế độ thông tin báo cáo và khai báo bệnh, dịch bệnh truyền nhiễm (gọi tắt là Thông tư số 54/2015/TT-BYT).

- Tăng cường triển khai công tác tiêm chủng mở rộng theo Công văn số 7148/BYT-PB ngày 17/10/2025 của Bộ Y tế, trong đó đặc biệt lưu ý đến tỷ lệ uống vắc xin và tỷ lệ tiêm vắc xin phòng bệnh bại liệt nhằm bảo đảm đủ liều vắc xin chứa thành phần bại liệt theo quy định; khẩn trương rà soát tiền sử tiêm chủng, tổ chức tiêm chủng vắc xin phòng bại liệt (IPV, bOPV) cho các trường hợp chưa uống/tiêm hoặc uống/tiêm chưa đủ liều, đặc biệt tại khu vực có nguy cơ cao; đẩy mạnh tiêm chủng thường xuyên cho các đối tượng trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng đảm bảo an toàn và hiệu quả.

- Thực hiện tốt công tác thu dung, điều trị kịp thời khi có các trường hợp bại liệt hoặc nghi bại liệt, hạn chế tối đa các trường hợp chuyển nặng, tử vong; thực hiện nghiêm quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn, vệ sinh khử khuẩn môi trường, không để lây nhiễm chéo tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh .

- Triển khai công tác truyền thông về bệnh bại liệt và các biện pháp phòng, chống (hạn chế tiếp xúc với bệnh nhân, thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh an toàn thực phẩm, ăn chín uống chín và sử dụng nước sạch; xử lý phân, chất thải và sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh; vận động đưa trẻ tham gia tiêm chủng đầy đủ; khuyến cáo đến ngay cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh…).

- Rà soát đảm bảo nguồn lực phục vụ cho các hoạt động phòng, chống dịch theo phương châm 4 tại chỗ.

1.3. Chỉ đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các cơ quan thông tin đại chúng phối hợp với Sở Y tế triển khai các hoạt động tuyên truyền phòng chống bệnh bại liệt, đa dạng hóa các hoạt động truyền thông để người dân hiểu và chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống bệnh bại liệt, đặc biệt là người đi từ quốc gia, khu vực đang có dịch về.

1.4. Chỉ đạo Sở Tài chính cấp và bổ sung kinh phí kịp thời để chủ động triển khai công tác phòng chống bệnh bại liệt, trong đó có kinh phí cho tăng cường giám sát, lấy mẫu, vận chuyển mẫu và tiêm bù, tiêm vét.

1.5. Tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành đi kiểm tra, giám sát việc thực hiện chỉ đạo của Bộ Y tế và Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố.

2. Các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur, Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế

2.1. Các Viện Vệ sinh dịch tễ, Pasteur

- Phối hợp, hướng dẫn các địa phương chủ động tăng cường công tác giám sát, phòng, chống liệt mềm cấp và bệnh bại liệt theo Quyết định số 5142/QĐ-BYT.

- Hướng dẫn các tỉnh, thành phố trong phạm vi phụ trách khẩn trương tiến hành rà soát các khu vực, địa bàn có tỷ lệ tiêm chủng vắc xin bại liệt thấp để tổ chức tiêm chủng bổ sung; thực hiện nghiêm các quy định về thông báo kết quả xét nghiệm, thông tin, báo cáo trường hợp bệnh truyền nhiễm theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

- Phối hợp chặt chẽ với Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương để chỉ đạo và hỗ trợ địa phương trong khu vực phụ trách tổ chức triển khai đánh giá nguy cơ bại liệt và xây dựng kế hoạch phòng, chống bệnh bại liệt trên cơ sở mức độ nguy cơ.

- Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương:

+ Đầu mối chịu trách nhiệm xây dựng, hoàn thiện công cụ đánh giá nguy cơ bệnh bại liệt, kế hoạch triển khai đánh giá, hướng dẫn xây dựng kế hoạch đáp ứng với nguy cơ bùng phát bệnh bại liệt dựa trên kết quả đánh giá (hoàn thành trong tháng 11 năm 2025) và phối hợp với các Viện Vệ sinh dịch tễ, Pasteur, các đơn vị liên quan hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương triển khai; tổng hợp kết quả đánh giá nguy cơ trên toàn quốc và kế hoạch đáp ứng, báo cáo kết quả gửi về Bộ Y tế (qua Cục Phòng bệnh) trước ngày 10/12/2025.

+ Chủ trì, phối hợp với các Viện Vệ sinh dịch tễ, Pasteur nghiên cứu, rà soát, cập nhật, bổ sung, thay thế Quyết định số 5142/QĐ-BYT, báo cáo về Bộ Y tế (qua Cục Phòng bệnh) trước ngày 25/12/2025.

2.2. Các Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế:

- Tăng cường công tác hướng dẫn, hỗ trợ tập huấn cho các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong công tác chẩn đoán, điều trị, cấp cứu, phòng ngừa lây nhiễm , phối hợp thực hiện giám sát bệnh bại liệt theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

- Tăng cường giám sát liệt mềm cấp, phát hiện, báo cáo, phối hợp với các đơn vị y tế dự phòng lấy mẫu bệnh phẩm đối với các trường hợp liệt mềm cấp; nhập trực tuyến thông tin các trường hợp liệt mềm cấp trong 48 giờ kể từ khi có chẩn đoán và các trường hợp bại liệt theo Thông tư số 54/2015/TT-BYT.

Trân trọng cảm ơn./.