Tổng quan về Công văn 7512/TCHQ-GSQL năm 2018

Công văn 7512/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn quy trình giám sát hải quan đặc thù đối với các phương tiện vận tải (chủ yếu là tàu biển) bị mắc cạn trong quá trình hoạt động tại vùng biển Việt Nam. Văn bản này đưa ra các giải pháp nghiệp vụ kịp thời nhằm đảm bảo công tác quản lý nhà nước về hải quan, ngăn ngừa buôn lậu, gian lận thương mại, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho công tác cứu hộ, cứu nạn và giải phóng tàu.

Các nội dung trọng tâm của quy trình giám sát đặc thù

- Tiếp nhận thông tin và xử lý tình huống khẩn cấp

• Khi phát hiện hoặc nhận được thông tin về phương tiện vận tải bị mắc cạn, Chi cục Hải quan nơi quản lý địa bàn phải chủ động phối hợp với Cảng vụ hàng hải, Lực lượng Biên phòng và các cơ quan chức năng địa phương để xác minh thông tin.
• Xác định tọa độ, tình trạng thực tế của phương tiện, số lượng hàng hóa đang vận chuyển trên tàu, lượng nhiên liệu hiện có và danh sách thuyền viên.
• Báo cáo kịp thời về Cục Hải quan tỉnh, thành phố và Tổng cục Hải quan để có phương án chỉ đạo, giám sát phù hợp với từng tính chất vụ việc.

- Quy trình giám sát hải quan tại hiện trường mắc cạn

• Cơ quan Hải quan thực hiện giám sát chặt chẽ 24/7 đối với phương tiện bị nạn bằng các biện pháp nghiệp vụ trực tiếp hoặc gián tiếp (sử dụng camera giám sát, định vị vệ tinh, phối hợp tuần tra tuần thám).
• Nghiêm cấm mọi hành vi tẩu tán hàng hóa, nhiên liệu, trang thiết bị từ phương tiện bị nạn ra bên ngoài khi chưa có sự đồng ý và giám sát của cơ quan hải quan.
• Trường hợp phương tiện bị hư hỏng nặng có nguy cơ chìm đắm, cơ quan hải quan phối hợp với các bên liên quan để lập biên bản ghi nhận tình trạng và cho phép triển khai ngay các biện pháp cứu hộ khẩn cấp.

- Thủ tục hải quan đối với hàng hóa chuyển tải, cứu hộ

• Trong trường hợp phải hạ tải (sang mạn, chuyển tải) hàng hóa để giải phóng tàu mắc cạn, chủ tàu hoặc đại lý tàu biển phải có văn bản đề nghị gửi Chi cục Hải quan quản lý địa bàn.
• Hàng hóa chuyển tải sang phương tiện khác phải được niêm phong hải quan (nếu có thể) và được giám sát chặt chẽ từ phương tiện bị nạn sang phương tiện tiếp nhận.
• Đối với hàng hóa đưa về cảng hoặc kho bãi nội địa để bảo quản, chủ hàng hoặc người đại diện phải làm thủ tục lưu kho bảo thuế hoặc các thủ tục hải quan liên quan theo quy định của pháp luật.
• Trường hợp hàng hóa bị hư hỏng, tổn thất do tai nạn mắc cạn, cơ quan hải quan phối hợp với tổ chức giám định độc lập để xác định mức độ tổn thất làm cơ sở xem xét miễn, giảm thuế theo quy định.

- Giám sát đối với nhiên liệu, trang thiết bị và phế liệu phát sinh

• Lượng dầu, nhiên liệu trên tàu bị nạn khi chuyển sang phương tiện khác để tránh ô nhiễm môi trường phải được cân đong, đo đạc cụ thể và có sự xác nhận của các bên liên quan.
• Các trang thiết bị, phụ tùng của tàu bị nạn khi tháo dỡ để sửa chữa hoặc thanh lý phải được làm thủ tục hải quan theo đúng loại hình xuất nhập khẩu tương ứng.
• Đối với xác tàu hoặc các bộ phận của tàu bị phá dỡ làm phế liệu, việc tiêu thụ nội địa phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về quản lý phế liệu nhập khẩu và bảo vệ môi trường.

- Phối hợp liên ngành trong công tác giám sát

• Chi cục Hải quan chủ trì phối hợp chặt chẽ với Cảng vụ hàng hải trong việc cấp phép cho các phương tiện cứu hộ tiếp cận tàu bị nạn.
• Phối hợp với Bộ đội Biên phòng kiểm soát người, phương tiện ra vào khu vực tàu mắc cạn, đảm bảo an ninh trật tự và phòng chống buôn lậu trên biển.
• Sau khi kết thúc quá trình cứu hộ, các bên phải lập biên bản bàn giao, ghi nhận kết quả xử lý hàng hóa, phương tiện để hoàn thiện hồ sơ lưu trữ.

Ý nghĩa và hiệu quả thực thi của văn bản

Công văn 7512/TCHQ-GSQL năm 2018 đóng vai trò là hành lang pháp lý quan trọng giúp các Chi cục Hải quan địa phương chủ động, linh hoạt trong việc xử lý các tình huống tai nạn hàng hải khẩn cấp. Quy trình này không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp, chủ tàu trong việc cứu hộ tài sản mà còn ngăn ngừa hiệu quả các hành vi lợi dụng tai nạn để buôn lậu, trốn thuế, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường biển quốc gia.