Tổng quan về Công văn 617/TCHQ-GSQL năm 2020

Công văn 617/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm cảnh báo về các thủ đoạn gian lận, nhập lậu mặt hàng khí Dinitơ oxit (N2O - thường gọi là khí cười) đang có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng giúp lực lượng hải quan các địa phương tăng cường kiểm soát, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu hóa chất này.

Thực trạng và tính chất pháp lý của mặt hàng khí N2O

Khí N2O là hóa chất được quản lý chuyên ngành chặt chẽ theo quy định của pháp luật Việt Nam. Cụ thể:

• Khí N2O thuộc Danh mục hóa chất hạn chế sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp (ban hành kèm theo Nghị định số 113/2017/NĐ-CP của Chính phủ).
• Doanh nghiệp khi nhập khẩu mặt hàng này bắt buộc phải có Giấy phép hạn chế sản xuất, kinh doanh hóa chất trong lĩnh vực công nghiệp do Bộ Công Thương cấp.
• Tuy nhiên, do lợi nhuận cao và nhu cầu sử dụng sai mục đích (như làm bóng cười tại các cơ sở giải trí), nhiều đối tượng đã thực hiện các hành vi gian lận thương mại, nhập lậu tinh vi để trốn tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng.

Các thủ đoạn nhập lậu và gian lận thương mại phổ biến

Qua công tác đấu tranh và thu thập thông tin, Tổng cục Hải quan đã chỉ ra các phương thức, thủ đoạn chủ yếu mà các đối tượng vi phạm thường sử dụng bao gồm:

• Khai sai tên hàng hóa: Các doanh nghiệp cố ý khai báo tên hàng trên tờ khai hải quan là các loại khí hoặc hóa chất thông thường khác không thuộc danh mục quản lý chuyên ngành hoặc không cần giấy phép nhập khẩu nhằm đi luồng xanh hoặc luồng vàng để thông quan nhanh chóng.
• Cất giấu tinh vi: Đối tượng thực hiện việc pha trộn, cất giấu các bình khí N2O sâu bên trong container chứa các mặt hàng thông thường khác đã được khai báo hợp lệ, gây khó khăn cho công tác kiểm tra thực tế bằng mắt thường.
• Lợi dụng hình thức quá cảnh, chuyển cảng: Khai báo hàng hóa vận chuyển dưới hình thức quá cảnh sang nước thứ ba hoặc chuyển cửa khẩu, nhưng thực chất tìm cách thẩm lậu tiêu thụ ngay tại thị trường nội địa Việt Nam.
• Giả mạo giấy tờ pháp lý: Sử dụng các chứng từ, giấy phép nhập khẩu giả hoặc đã hết hạn, sửa chữa thông tin trên giấy phép của Bộ Công Thương để làm thủ tục thông quan cho các lô hàng mới.

Các biện pháp tăng cường kiểm soát của lực lượng Hải quan

Để ngăn chặn triệt để tình trạng trên, Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục Hải quan các tỉnh, thành phố triển khai đồng bộ các giải pháp nghiệp vụ sau:

• Tăng cường thu thập thông tin và phân tích rủi ro: Tập trung phân tích thông tin về các doanh nghiệp thường xuyên nhập khẩu hóa chất, các lô hàng có nguồn gốc từ các quốc gia trọng điểm sản xuất N2O để đưa vào diện kiểm tra trọng điểm.
• Kiểm tra nghiêm ngặt hồ sơ và thực tế hàng hóa: Đối với các lô hàng khai báo là khí hóa lỏng hoặc các mặt hàng dễ bị lợi dụng để ẩn giấu N2O, công chức hải quan phải thực hiện kiểm tra chi tiết hồ sơ, đối chiếu chặt chẽ với Giấy phép của Bộ Công Thương. Thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa (luồng đỏ) bằng các phương tiện kỹ thuật hiện đại như máy soi container khi có dấu hiệu nghi vấn.
• Phối hợp liên ngành chặt chẽ: Chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng khác như Công an, Quản lý thị trường và Bộ đội Biên phòng để chia sẻ thông tin, tuần tra kiểm soát tại các khu vực cửa khẩu, cảng biển và thị trường nội địa nhằm triệt phá các đường dây buôn lậu khí N2O quy mô lớn.
• Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm: Mọi trường hợp nhập khẩu khí N2O không có giấy phép hoặc gian lận khai báo đều phải bị lập biên bản vi phạm hành chính, tịch thu tang vật hoặc chuyển cơ quan điều tra truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.