Tóm tắt Công văn 5782/TCT-CS năm 2023 về chi phí lợi thế thương mại khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp

Công văn 5782/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành hướng dẫn về việc xác định và phân bổ chi phí lợi thế thương mại vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp các doanh nghiệp thực hiện đúng quy định pháp luật về thuế đối với các khoản chi phí phát sinh từ lợi thế thương mại trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh và tái cấu trúc doanh nghiệp.

Các căn cứ pháp lý áp dụng

Tổng cục Thuế đưa ra hướng dẫn dựa trên hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành bao gồm:

• Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Thông tư số 78/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định số 218/2013/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Thông tư số 96/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 78/2014/TT-BTC.
• Thông tư số 45/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định.

Nguyên tắc xác định chi phí lợi thế thương mại được trừ

Theo nội dung hướng dẫn, việc ghi nhận và phân bổ chi phí lợi thế thương mại khi tính thuế TNDN phải tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Đối với doanh nghiệp cổ phần hóa: Lợi thế thương mại phát sinh trong quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước được phân bổ dần vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN. Thời gian phân bổ tối đa không quá 03 năm kể từ thời điểm doanh nghiệp chính thức chuyển sang hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần.
• Đối với các trường hợp mua bán, sáp nhập doanh nghiệp (M&A): Khoản chênh lệch giữa giá trị mua thực tế và giá trị sổ sách của tài sản thuần (lợi thế thương mại phát sinh từ giao dịch mua doanh nghiệp) phải được hạch toán và theo dõi đúng quy định về kế toán. Việc phân bổ khoản lợi thế thương mại này vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về tài sản cố định vô hình hoặc các quy định cụ thể về chi phí được trừ theo pháp luật thuế TNDN hiện hành.

Điều kiện để chi phí lợi thế thương mại được tính vào chi phí được trừ

Để khoản chi phí phân bổ lợi thế thương mại được chấp nhận là chi phí hợp lý khi quyết toán thuế TNDN, doanh nghiệp cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Khoản lợi thế thương mại phải được xác định giá trị một cách hợp pháp, có đầy đủ hồ sơ, phương án định giá được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoặc theo đúng chuẩn mực kế toán và quy định pháp luật liên quan.
• Doanh nghiệp phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp chứng minh cho giao dịch phát sinh lợi thế thương mại (như hợp đồng chuyển nhượng, biên bản bàn giao, chứng từ thanh toán).
• Đối với các giao dịch có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên (đã bao gồm thuế GTGT), doanh nghiệp phải thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt theo đúng quy định của pháp luật về thuế.
• Khoản chi phí phân bổ phải liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế.

Khuyến nghị dành cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần chủ động rà soát nguồn gốc hình thành của khoản lợi thế thương mại tại đơn vị mình (từ cổ phần hóa, từ giao dịch hợp nhất kinh doanh hay mua lại doanh nghiệp) để áp dụng đúng phương pháp phân bổ và xác định chi phí được trừ. Trong trường hợp phát sinh vướng mắc cụ thể về hồ sơ chứng từ, doanh nghiệp nên chủ động liên hệ với cơ quan thuế quản lý trực tiếp để được hướng dẫn chi tiết, tránh rủi ro bị xuất toán chi phí khi cơ quan thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra.