Công văn 5657/TCHQ-KTSTQ do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố và lực lượng kiểm tra sau thông quan. Văn bản này tập trung vào việc hướng dẫn quy trình kiểm tra, xác minh tính hợp lệ của Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) Mẫu D (Form D) trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA) khi tiến hành công tác kiểm tra sau thông quan.

• Kiểm tra tính hợp lệ về mặt hình thức của C/O Form D: Cơ quan hải quan thực hiện đối chiếu chữ ký, con dấu trên C/O với mẫu chữ ký, con dấu đã được thông báo chính thức bởi các nước thành viên ASEAN. Đồng thời, kiểm tra thời hạn hiệu lực của C/O (thông thường là 12 tháng kể từ ngày cấp) và các tiêu chí bắt buộc phải thể hiện trên chứng từ theo quy định của Hiệp định ATIGA.
• Xử lý các khác biệt nhỏ (Minor discrepancies): Hướng dẫn chi tiết về việc chấp nhận các khác biệt nhỏ không làm ảnh hưởng đến tính hợp lệ của C/O Form D. Các lỗi chính tả, sự khác biệt nhỏ trong mô tả hàng hóa, mã số HS (ở cấp độ phân nhóm) hoặc các thông tin khác giữa C/O và tờ khai hải quan sẽ không bị bác bỏ ngay nếu bản chất xuất xứ hàng hóa vẫn được đảm bảo và không có sự nghi ngờ hợp lý về tính trung thực của chứng từ.
• Kiểm tra tiêu chí xuất xứ và mã HS: Tập trung kiểm tra tính phù hợp của tiêu chí xuất xứ ghi trên C/O (như WO, RVC, CTC, hoặc quy tắc cụ thể mặt hàng PSR) đối với hàng hóa thực tế nhập khẩu. Trường hợp có sự khác biệt về mã số HS giữa nước xuất khẩu và nước nhập khẩu (Việt Nam), cơ quan hải quan sẽ đánh giá xem sự khác biệt này có làm thay đổi bản chất tiêu chí xuất xứ đã khai báo hay không.
• Quy trình xác minh xuất xứ (Verification): Trong quá trình kiểm tra sau thông quan, nếu phát hiện nghi ngờ hợp lý về tính hợp lệ của C/O Form D hoặc xuất xứ thực tế của hàng hóa, cơ quan hải quan sẽ tiến hành gửi yêu cầu xác minh tới cơ quan cấp C/O của nước xuất khẩu. Trong thời gian chờ kết quả xác minh, hàng hóa nhập khẩu tạm thời không được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt ATIGA và phải áp dụng mức thuế suất thông thường hoặc thuế suất MFN.
• Kiểm tra hóa đơn thương mại do bên thứ ba phát hành (Third Party Invoicing): Hướng dẫn kiểm tra việc thể hiện thông tin hóa đơn của bên thứ ba trên C/O Form D. Ô số 7 của C/O phải ghi rõ tên và nước của công ty phát hành hóa đơn bên thứ ba, đồng thời tích chọn vào ô "Third Party Invoicing" tại ô số 13 để đảm bảo tính hợp lệ theo quy định.

Công văn 5657/TCHQ-KTSTQ giúp thống nhất quy trình thực hiện kiểm tra sau thông quan đối với C/O Form D trên toàn quốc, giảm thiểu sự chồng chéo và không đồng nhất trong cách xử lý của các chi cục hải quan địa phương. Đối với doanh nghiệp, văn bản này là cơ sở pháp lý quan trọng để tự rà soát, chuẩn bị hồ sơ chứng minh xuất xứ một cách chuẩn xác, tránh bị bác bỏ C/O và bị truy thu thuế sau thông quan.