Giới thiệu về Công văn 5498/TCHQ-KTTT

Công văn 5498/TCHQ-KTTT do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm thống nhất thực hiện việc xác định trị giá tính thuế đối với hàng hóa nhập khẩu. Văn bản này tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình kiểm tra, tham vấn và xác định trị giá hải quan, đảm bảo thu đúng, thu đủ thuế vào ngân sách nhà nước và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu.

1. Nguyên tắc xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu

Theo hướng dẫn, việc xác định trị giá tính thuế phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Trị giá hải quan của hàng hóa nhập khẩu về cơ bản là giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán cho hàng hóa nhập khẩu tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên, được xác định bằng cách áp dụng tuần tự các phương pháp xác định trị giá hải quan.
• Các phương pháp xác định trị giá bao gồm: Phương pháp trị giá giao dịch; Phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu giống hệt; Phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu tương tự; Phương pháp trị giá khấu trừ; Phương pháp trị giá tính toán; và Phương pháp suy luận.
• Việc áp dụng các phương pháp phải tuân thủ đúng thứ tự ưu tiên từ trên xuống dưới, không được tự ý thay đổi thứ tự trừ trường hợp có yêu cầu đảo ngược thứ tự giữa phương pháp khấu trừ và phương pháp tính toán của người khai hải quan bằng văn bản.

2. Quy trình kiểm tra trị giá khai báo trong thông quan

Công văn hướng dẫn chi tiết về việc kiểm tra trị giá khai báo của cơ quan hải quan nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp khai báo trị giá thấp hơn thực tế:

• Cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra chi tiết trị giá khai báo đối với các mặt hàng thuộc Danh mục hàng hóa nhập khẩu có rủi ro về trị giá hoặc các mặt hàng có nghi vấn về trị giá khai báo.
• Nội dung kiểm tra bao gồm: Kiểm tra thông tin trên tờ khai hải quan, các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan; đối chiếu trị giá khai báo với cơ sở dữ liệu trị giá hải quan và các nguồn thông tin thu thập được từ các giao dịch tương tự.
• Trường hợp phát hiện nghi vấn (như trị giá khai báo thấp hơn mức giá tham chiếu tại cơ sở dữ liệu, hồ sơ có mâu thuẫn), cơ quan hải quan sẽ thông báo cho người khai hải quan để thực hiện thủ tục tham vấn hoặc chuyển kiểm tra sau thông quan theo quy định.

3. Thủ tục tham vấn và xử lý kết quả tham vấn trị giá hải quan

Công văn 5498/TCHQ-KTTT nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng công tác tham vấn trị giá hải quan nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp đồng thời chống thất thu thuế:

• Thời hạn và hình thức tham vấn: Việc tham vấn được thực hiện trong quá trình thông quan hoặc sau thông quan theo đúng thời hạn quy định. Cơ quan hải quan và doanh nghiệp sẽ trao đổi trực tiếp để làm rõ các nghi vấn về trị giá khai báo.
• Trách nhiệm của người khai hải quan: Doanh nghiệp có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu, chứng từ chứng minh trị giá khai báo là trung thực và khách quan (như hợp đồng thương mại, hóa đơn, chứng từ thanh toán, tài liệu kỹ thuật, bảng phân bổ chi phí liên quan).
• Xử lý kết quả tham vấn: Nếu doanh nghiệp chứng minh được trị giá khai báo là đúng, cơ quan hải quan chấp nhận trị giá khai báo. Trường hợp doanh nghiệp không chứng minh được hoặc không tham gia tham vấn đúng quy định, cơ quan hải quan có quyền bác bỏ trị giá khai báo và thực hiện xác định trị giá tính thuế theo các phương pháp quy định.

4. Công tác kiểm tra sau thông quan và ấn định thuế

Đối với các trường hợp chưa đủ cơ sở bác bỏ trị giá khai báo trong khâu thông quan nhưng vẫn có nghi vấn rủi ro cao, công văn hướng dẫn chuyển thông tin sang lực lượng kiểm tra sau thông quan:

• Cơ quan hải quan sẽ tiến hành thanh tra, kiểm tra tại trụ sở của người khai hải quan để xác minh tính trung thực của các chứng từ kế toán, sổ sách kế toán và các giao dịch thanh toán thực tế qua ngân hàng.
• Nếu phát hiện hành vi gian lận, khai sai trị giá hải quan, cơ quan hải quan sẽ thực hiện ấn định thuế, truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về quản lý thuế hiện hành.

5. Trách nhiệm phối hợp của các đơn vị hải quan địa phương

Để đảm bảo tính thống nhất trong toàn ngành hải quan, Công văn yêu cầu:

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố phải thường xuyên cập nhật thông tin về giá cả thị trường, giá khai báo của các mặt hàng nhập khẩu vào hệ thống cơ sở dữ liệu trị giá hải quan quốc gia.
• Tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các khâu kiểm tra trong thông quan, tham vấn và kiểm tra sau thông quan để tránh tình trạng bỏ lọt đối tượng rủi ro hoặc gây phiền hà cho các doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt pháp luật hải quan.