Giới thiệu về Công văn 5423/TCT-CS năm 2023

Công văn 5423/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành năm 2023 là văn bản hướng dẫn quan trọng dành cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai thác và chế biến khoáng sản, cụ thể là đá xây dựng. Văn bản này tập trung làm rõ phương pháp xác định chi phí chế biến được trừ khi tính thuế tài nguyên đối với sản phẩm đá xây dựng, giúp doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ thuế và thống nhất cách áp dụng pháp luật của cơ quan thuế các cấp.

Nguyên tắc xác định giá tính thuế tài nguyên đối với đá xây dựng

Theo quy định của pháp luật về thuế tài nguyên hiện hành, giá tính thuế tài nguyên đối với tài nguyên khai thác được đưa vào chế biến, sàng tuyển rồi mới bán ra được xác định dựa trên các nguyên tắc sau:

• Trường hợp sản phẩm bán ra là sản phẩm đã qua chế biến công nghiệp thì giá tính thuế tài nguyên là giá bán sản phẩm trừ đi chi phí chế biến thực tế phát sinh của công đoạn chế biến nhưng không được thấp hơn giá tính thuế do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.
• Chi phí chế biến được trừ phải là những chi phí thực tế, hợp lý, hợp lệ và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ chứng minh theo quy định của pháp luật.
• Doanh nghiệp phải tự kê khai, tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của các khoản chi phí chế biến đề nghị trừ khi xác định giá tính thuế tài nguyên.

Các khoản chi phí chế biến được phép trừ khi tính thuế tài nguyên

Công văn 5423/TCT-CS làm rõ các khoản chi phí phát sinh trong giai đoạn chế biến (nghiền, sàng, phân loại đá) được tính vào chi phí chế biến để trừ khỏi giá bán bao gồm:

• Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: Chi phí về điện năng tiêu thụ cho hệ thống máy nghiền sàng, chi phí vật tư tiêu hao, phụ tùng thay thế trực tiếp cho máy móc thiết bị chế biến đá.
• Chi phí nhân công trực tiếp: Tiền lương, tiền công và các khoản trích theo lương (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn) của công nhân trực tiếp vận hành dây chuyền nghiền sàng, chế biến đá.
• Chi phí khấu hao tài sản cố định: Chi phí khấu hao của hệ thống máy móc, thiết bị, nhà xưởng trực tiếp phục vụ cho công đoạn nghiền sàng và chế biến đá xây dựng.
• Chi phí dịch vụ mua ngoài: Các chi phí thuê ngoài sửa chữa, bảo dưỡng máy móc thiết bị chế biến, hoặc thuê đơn vị ngoài thực hiện một phần công đoạn chế biến có hóa đơn chứng từ hợp pháp.
• Chi phí bằng tiền khác: Các khoản chi phí hợp lý khác liên quan trực tiếp đến bộ phận chế biến đá tại xưởng.

Các khoản chi phí không được trừ khỏi giá bán khi tính thuế tài nguyên

Để tránh việc doanh nghiệp gộp chung các chi phí khai thác vào chi phí chế biến nhằm giảm số thuế tài nguyên phải nộp, Tổng cục Thuế lưu ý các khoản chi phí sau không được coi là chi phí chế biến:

• Chi phí khai thác nguyên khai: Toàn bộ chi phí phát sinh trước khi đưa đá vào máy nghiền sàng như chi phí khoan, nổ mìn, cạy gạt, xúc bốc đá hộc tại moong khai thác.
• Chi phí vận chuyển nội bộ ban đầu: Chi phí vận chuyển đá hộc từ moong khai thác về bãi chứa hoặc đổ trực tiếp vào phễu nhận của dây chuyền nghiền sàng.
• Chi phí quản lý doanh nghiệp chung: Các chi phí quản lý gián tiếp không phân bổ trực tiếp được cho công đoạn chế biến đá.

Trách nhiệm của người nộp thuế và cơ quan thuế địa phương

Công văn 5423/TCT-CS nhấn mạnh vai trò giám sát của cơ quan thuế và nghĩa vụ tuân thủ của doanh nghiệp:

• Đối với người nộp thuế: Phải mở sổ sách kế toán hạch toán riêng biệt giữa chi phí của công đoạn khai thác và chi phí của công đoạn chế biến. Trường hợp không hạch toán riêng được, cơ quan thuế sẽ thực hiện ấn định thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
• Đối với cơ quan thuế địa phương: Có trách nhiệm tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc kê khai thuế tài nguyên của các doanh nghiệp khai thác đá trên địa bàn. Thực hiện đối chiếu chi phí chế biến doanh nghiệp tự kê khai với định mức kinh tế - kỹ thuật và mặt bằng chung tại địa phương để kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp kê khai không đúng quy định nhằm trốn thuế.