Công văn 5276/TCHQ-GSQL năm 2022 do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm tăng cường hiệu quả thực thi bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới. Văn bản tập trung chỉ đạo Cục Hải quan các tỉnh, thành phố thống nhất quy trình kiểm tra, giám sát, tạm dừng làm thủ tục hải quan và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.

- Tiếp nhận và giải quyết đơn yêu cầu kiểm tra, giám sát hải quan

• Cơ quan hải quan địa phương có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra tính hợp lệ và xử lý kịp thời các hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có yêu cầu bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ từ phía chủ thể quyền.
• Thời hạn giải quyết đơn và thông báo kết quả cho chủ thể quyền sở hữu trí tuệ phải được thực hiện nghiêm túc, đúng quy trình và thời gian quy định của pháp luật hải quan và pháp luật sở hữu trí tuệ hiện hành.
• Hệ thống dữ liệu điện tử về sở hữu trí tuệ của ngành Hải quan cần được cập nhật liên tục, đầy đủ thông tin về các nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, quyền tác giả đã được chấp nhận bảo hộ để các chi cục hải quan cửa khẩu dễ dàng tra cứu, áp dụng khi làm thủ tục thông quan.

- Quy trình xử lý khi phát hiện hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

• Trong quá trình làm thủ tục hải quan, nếu phát hiện lô hàng xuất khẩu, nhập khẩu có dấu hiệu nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã được bảo hộ, cơ quan hải quan phải chủ động tạm dừng làm thủ tục thông quan.
• Cơ quan hải quan tiến hành thông báo ngay cho chủ thể quyền hoặc người đại diện hợp pháp được ủy quyền để xác nhận thông tin, nộp đơn yêu cầu tạm dừng làm thủ tục hải quan và thực hiện các nghĩa vụ tài chính (như nộp khoản tiền bảo lãnh hoặc chứng thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng).
• Trường hợp quá thời hạn quy định mà chủ thể quyền không có yêu cầu tạm dừng hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo lãnh tài chính, cơ quan hải quan sẽ tiếp tục thực hiện thủ tục thông quan cho lô hàng theo quy định pháp luật.

- Phân biệt giữa hàng giả mạo sở hữu trí tuệ và tranh chấp dân sự

• Tổng cục Hải quan yêu cầu công chức hải quan phải phân biệt rõ ràng giữa hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, hàng giả mạo chỉ dẫn địa lý với các trường hợp nhập khẩu song song hoặc các tranh chấp dân sự thuần túy về quyền sở hữu trí tuệ.
• Đối với các vụ việc mang tính chất tranh chấp dân sự hoặc chưa có kết luận rõ ràng từ cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, cơ quan hải quan cần thận trọng trong việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn hành chính để tránh gây thiệt hại không đáng có cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

- Tăng cường phối hợp và chia sẻ thông tin giữa Hải quan và Chủ thể quyền

• Khuyến khích các chủ thể quyền sở hữu trí tuệ chủ động cung cấp thông tin, tài liệu kỹ thuật, dấu hiệu nhận biết và cách thức phân biệt hàng thật - hàng giả cho cơ quan hải quan để nâng cao hiệu quả kiểm soát.
• Đẩy mạnh việc tổ chức các chương trình tập huấn, hội thảo chuyên đề giữa cơ quan hải quan và các hiệp hội doanh nghiệp, tổ chức đại diện sở hữu trí tuệ nhằm cập nhật xu hướng vi phạm và nâng cao năng lực thực thi cho lực lượng hải quan tuyến đầu.

- Trách nhiệm tổ chức thực hiện của các đơn vị hải quan địa phương

• Cục trưởng Cục Hải quan các tỉnh, thành phố trực tiếp chỉ đạo các Chi cục Hải quan, Đội Kiểm soát hải quan tăng cường công tác thu thập thông tin, phân tích rủi ro đối với các tuyến đường, mặt hàng và doanh nghiệp có nguy cơ cao vi phạm về sở hữu trí tuệ.
• Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc vượt thẩm quyền, các đơn vị phải kịp thời báo cáo về Tổng cục Hải quan (qua Cục Giám sát quản lý về Hải quan) để được hướng dẫn và giải quyết thống nhất trên phạm vi toàn quốc.