Giới thiệu chung về Công văn 3376/TCHQ-GSQL

Công văn 3376/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn, chấn chỉnh và tăng cường hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có yêu cầu bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ của lực lượng hải quan, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ thể quyền và ngăn chặn hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngay tại cửa khẩu.

Các nội dung chỉ đạo trọng tâm của Tổng cục Hải quan

Để đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong toàn ngành, Tổng cục Hải quan đã đưa ra các yêu cầu và hướng dẫn chi tiết cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố tập trung vào các nhóm nhiệm vụ cốt lõi sau:

• Tăng cường công tác tiếp nhận và xử lý đơn yêu cầu bảo hộ: Các đơn vị hải quan có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa có yêu cầu bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Quá trình này phải được thực hiện nhanh chóng, đúng quy trình để kịp thời cập nhật thông tin vào hệ thống dữ liệu chung của ngành hải quan, tạo cơ sở cho việc tra cứu và đối chiếu tại các cửa khẩu.
• Nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát tại cửa khẩu: Công chức hải quan khi làm thủ tục thông quan phải chủ động tra cứu hệ thống dữ liệu sở hữu trí tuệ để đối chiếu thông tin về nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, tên thương mại của hàng hóa thực tế với thông tin đã được bảo hộ. Khi phát hiện hàng hóa có dấu hiệu nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cơ quan hải quan phải áp dụng ngay các biện pháp tạm dừng làm thủ tục hải quan theo quy định.
• Thắt chặt cơ chế phối hợp giữa cơ quan Hải quan và chủ thể quyền: Công văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trao đổi thông tin hai chiều. Khi phát hiện lô hàng nghi ngờ, cơ quan hải quan phải thông báo ngay cho chủ thể quyền hoặc người đại diện hợp pháp để xác nhận tình trạng hàng hóa. Ngược lại, các chủ thể quyền có nghĩa vụ cung cấp thông tin nhận diện hàng thật - hàng giả một cách kịp thời, chính xác và thực hiện các nghĩa vụ tài chính (như ký quỹ hoặc nộp bảo lãnh ngân hàng) theo đúng thời hạn luật định.
• Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về sở hữu trí tuệ: Đối với các trường hợp xác định có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc hàng giả mạo nhãn hiệu, cơ quan hải quan tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính và xử lý nghiêm theo thẩm quyền. Các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc tiêu hủy hàng hóa giả mạo hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm trước khi tái xuất phải được giám sát chặt chẽ, không để hàng hóa vi phạm thẩm lậu vào thị trường nội địa.
• Đào tạo và nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ hải quan: Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị chủ động tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo chuyên đề phối hợp với các chủ sở hữu quyền để cập nhật xu hướng, phương thức thủ đoạn tinh vi của các đối tượng buôn lậu hàng giả, hàng nhái, từ đó nâng cao kỹ năng nhận biết trực quan cho công chức hải quan trực tiếp làm nhiệm vụ.

Ý nghĩa và tác động của văn bản đối với hoạt động xuất nhập khẩu

Việc triển khai nghiêm túc Công văn 3376/TCHQ-GSQL góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Đồng thời, văn bản này khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (như CPTPP, EVFTA) liên quan đến bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới, nâng cao uy tín quốc gia trên trường quốc tế.