Tổng quan về Công văn 5188/TCHQ-TXNK năm 2022

Công văn 5188/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2022 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc liên quan đến chính sách thuế đối với hàng hóa nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu (SXXK). Văn bản này tập trung làm rõ các quy định về nghĩa vụ thuế khi doanh nghiệp thay đổi mục đích sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu hoặc khi xử lý phế liệu, phế phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất.

1. Quy định về xử lý thuế khi thay đổi mục đích sử dụng hàng nhập khẩu SXXK

Đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu theo loại hình sản xuất xuất khẩu nhưng không được đưa vào sản xuất hoặc đã sản xuất nhưng thay đổi mục đích sử dụng (chuyển tiêu thụ nội địa, tiêu hủy, chuyển nhượng), doanh nghiệp phải thực hiện các nghĩa vụ thuế sau:

• Kê khai thay đổi mục đích sử dụng: Người nộp thuế phải đăng ký tờ khai hải quan mới đối với số lượng hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng. Việc kê khai phải được thực hiện trước khi tự ý đưa hàng hóa vào tiêu thụ nội địa hoặc chuyển mục đích sử dụng khác.
• Căn cứ tính thuế: Thuế suất và trị giá tính thuế đối với hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng được xác định tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới. Doanh nghiệp phải nộp đủ thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng (GTGT) và các loại thuế khác (nếu có) theo quy định hiện hành.
• Xử lý hành vi chậm khai báo: Trường hợp doanh nghiệp tự ý thay đổi mục đích sử dụng mà không khai báo với cơ quan hải quan sẽ bị coi là hành vi vi phạm pháp luật về thuế và hải quan, bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy thu thuế theo quy định.

2. Chính sách thuế đối với phế liệu, phế phẩm thu được từ quá trình sản xuất

Công văn hướng dẫn cụ thể cách thức xử lý thuế đối với phần phế liệu, phế phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất xuất khẩu khi bán ra thị trường nội địa:

• Miễn thuế nhập khẩu: Phế liệu, phế phẩm thu được trong quá trình sản xuất hàng xuất khẩu (nằm trong định mức tiêu hao và định mức hao hụt tự nhiên) được miễn thuế nhập khẩu khi tiêu thụ nội địa.
• Nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng: Khi bán phế liệu, phế phẩm này vào thị trường nội địa, doanh nghiệp không phải làm thủ tục hải quan nhưng phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng với cơ quan thuế nội địa theo quy định của pháp luật về thuế GTGT.
• Trường hợp phế liệu vượt định mức: Đối với lượng phế liệu, phế phẩm vượt quá định mức tiêu hao đã đăng ký hoặc không thuộc hao hụt tự nhiên, doanh nghiệp phải kê khai và nộp đủ thuế nhập khẩu tương ứng với tỷ lệ nguyên liệu cấu thành.

3. Căn cứ pháp lý và hướng dẫn áp dụng thống nhất

Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan tỉnh, thành phố căn cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật tối cao để thực hiện thống nhất:

• Áp dụng Luật Thuế: Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13.
• Áp dụng Nghị định hướng dẫn: Thực hiện theo đúng quy định tại Nghị định 134/2016/NĐ-CP và Nghị định 18/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 134/2016/NĐ-CP về miễn thuế, giảm thuế và hoàn thuế đối với hàng hóa nhập khẩu SXXK.
• Trách nhiệm giám sát: Cơ quan hải quan địa phương có trách nhiệm tăng cường công tác kiểm tra sau thông quan, đối chiếu định mức thực tế sử dụng nguyên liệu để đảm bảo việc miễn thuế được thực hiện đúng đối tượng, đúng quy định, tránh thất thu ngân sách nhà nước.

4. Ý nghĩa của hướng dẫn đối với doanh nghiệp và cơ quan quản lý

Việc ban hành Công văn 5188/TCHQ-TXNK mang lại những tác động thiết thực:

• Tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp: Giúp các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất xuất khẩu định hình rõ ràng quy trình thủ tục, chủ động quản lý định mức nguyên liệu và xử lý phế liệu hợp pháp, giảm thiểu rủi ro bị phạt do hiểu sai quy định.
• Nâng cao hiệu quả quản lý hải quan: Tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để công chức hải quan tại các chi cục thực hiện thống nhất, minh bạch, ngăn chặn các hành vi lợi dụng loại hình SXXK để gian lận thương mại hoặc trốn thuế.