Tóm tắt Công văn 5148/TCHQ-PC năm 2020 về xử phạt vi phạm hành chính do khai sai mã HS

Công văn 5148/TCHQ-PC được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn thống nhất việc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi khai sai mã số hàng hóa (mã HS) trong quá trình làm thủ tục hải quan. Đây là văn bản nghiệp vụ quan trọng giúp tháo gỡ vướng mắc cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

- Trường hợp khai sai mã HS nhưng không bị xử phạt vi phạm hành chính

Theo hướng dẫn tại Công văn 5148/TCHQ-PC, người khai hải quan sẽ không bị xử phạt vi phạm hành chính nếu đáp ứng các điều kiện cụ thể sau:

• Người khai hải quan đã khai đúng tên hàng hóa, quy cách, đặc tính kỹ thuật, cấu tạo, công dụng và các thông tin thực tế khác của hàng hóa để làm cơ sở xác định mã HS.
• Hành vi khai sai mã HS không dẫn đến việc thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, không thu.
• Hành vi khai sai không ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách quản lý hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu (ví dụ: không vi phạm các quy định về cấm xuất nhập khẩu, giấy phép, điều kiện xuất nhập khẩu).
• Trong trường hợp này, cơ quan hải quan chỉ thực hiện hướng dẫn doanh nghiệp khai báo lại cho đúng và thực hiện điều chỉnh mã HS trên hệ thống mà không ra quyết định xử phạt hành chính.

- Trường hợp khai sai mã HS bị xử phạt vi phạm hành chính

Công văn cũng làm rõ các trường hợp khai sai mã HS dẫn đến hậu quả pháp lý và phải bị xử phạt nghiêm minh theo quy định pháp luật:

• Xử phạt về hành vi khai thiếu thuế: Nếu việc khai sai mã HS dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, không thu, người khai hải quan sẽ bị xử phạt về hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế theo quy định tại Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
• Xử phạt về hành vi trốn thuế: Trường hợp cơ quan hải quan có đủ căn cứ xác định người khai hải quan cố ý khai sai mã HS, giả mạo hồ sơ, chứng từ để trốn tránh nghĩa vụ thuế thì sẽ bị xử phạt về hành vi trốn thuế hoặc chuyển cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu tội phạm.
• Xử phạt vi phạm chính sách quản lý: Nếu việc khai sai mã HS nhằm mục đích đưa hàng hóa thuộc diện cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu, hoặc hàng hóa phải có giấy phép vào nội địa mà không có giấy phép, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt tương ứng với hành vi vi phạm chính sách quản lý xuất nhập khẩu.

- Nguyên tắc xác định lỗi và áp dụng chế tài xử phạt

Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương khi xem xét xử phạt phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Phải xem xét toàn diện hồ sơ vụ việc, đánh giá tính chất, mức độ của hành vi khai báo và xác định rõ yếu tố lỗi (vô ý hay cố ý).
• Đối với các mặt hàng mới, mặt hàng có tính chất kỹ thuật phức tạp, khó phân loại, nếu doanh nghiệp đã khai báo đầy đủ, trung thực về bản chất hàng hóa nhưng áp dụng sai mã HS do nhận thức chưa đúng, cơ quan hải quan cần tạo điều kiện hướng dẫn, tránh việc xử phạt máy móc gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
• Đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng pháp luật hải quan và pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trên toàn quốc.

Tóm lại, Công văn 5148/TCHQ-PC năm 2020 là cơ sở pháp lý quan trọng giúp phân định rõ ràng giữa hành vi sai sót kỹ thuật không vụ lợi và hành vi gian lận, trốn thuế khi khai báo mã HS, từ đó tạo môi trường kinh doanh minh bạch và thuận lợi cho doanh nghiệp.