Công văn 498/TCHQ-PC được Tổng cục Hải quan ban hành năm 2018 nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng biểu mẫu và viện dẫn văn bản pháp luật khi lập hồ sơ, ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Dưới đây là tóm tắt chi tiết các nội dung hướng dẫn nghiệp vụ cốt lõi của văn bản này.

1. Hướng dẫn nguyên tắc sử dụng biểu mẫu trong xử phạt vi phạm hành chính

Để đảm bảo tính thống nhất và hợp pháp của hồ sơ xử phạt, Tổng cục Hải quan hướng dẫn cụ thể việc áp dụng các mẫu biên bản, quyết định như sau:

• Các đơn vị hải quan phải ưu tiên sử dụng thống nhất các mẫu biên bản, quyết định ban hành kèm theo Nghị định số 97/2017/NĐ-CP (nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 81/2013/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính).
• Đối với các biểu mẫu chuyên ngành hải quan không được quy định tại Nghị định số 97/2017/NĐ-CP nhưng đã được ban hành kèm theo Thông tư số 155/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, các đơn vị tiếp tục áp dụng các biểu mẫu này cho đến khi có văn bản quy phạm pháp luật mới thay thế.
• Trong quá trình thiết lập hồ sơ, công chức hải quan phải ghi đầy đủ, chính xác các tiêu chí yêu cầu trong biểu mẫu; không được tự ý tẩy xóa, sửa đổi cấu trúc hoặc lược bỏ các nội dung bắt buộc đã được pháp luật quy định định dạng sẵn.

2. Hướng dẫn về việc viện dẫn văn bản quy phạm pháp luật

Việc viện dẫn căn cứ pháp lý trong các quyết định xử phạt và biên bản vi phạm hành chính phải đảm bảo tính chính xác, rõ ràng và có hiệu lực pháp lý tại thời điểm áp dụng:

• Khi lập biên bản và ban hành quyết định xử phạt, phải viện dẫn chính xác điều, khoản, điểm của Luật Xử lý vi phạm hành chính và các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan đang có hiệu lực thi hành.
• Trường hợp có sự thay đổi về quy định pháp luật (văn bản mới thay thế văn bản cũ) giữa thời điểm xảy ra hành vi vi phạm và thời điểm ra quyết định xử phạt, các đơn vị phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật và nguyên tắc có lợi cho cá nhân, tổ chức vi phạm theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Luật Xử lý vi phạm hành chính.
• Khi viện dẫn các văn bản sửa đổi, bổ sung, phải ghi rõ số hiệu, ngày ban hành, cơ quan ban hành và tên đầy đủ của văn bản sửa đổi để đối tượng bị xử phạt có cơ sở đối chiếu, thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.

3. Tổ chức thực hiện và xử lý vướng mắc phát sinh

Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị trong toàn ngành nghiêm túc triển khai và phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tế:

• Cục trưởng Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm phổ biến, quán triệt nội dung hướng dẫn tại Công văn này đến toàn thể cán bộ, công chức thuộc lực lượng kiểm soát, xử lý vi phạm hành chính tại đơn vị.
• Tăng cường công tác tự kiểm tra, rà soát hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính nhằm phát hiện và khắc phục kịp thời các sai sót về mặt hình thức, thủ tục, tránh để xảy ra tình trạng khiếu nại, khiếu kiện hành chính do lỗi sử dụng sai biểu mẫu hoặc viện dẫn sai căn cứ pháp lý.
• Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh các tình huống thực tế chưa được quy định hoặc có sự chồng chéo giữa các văn bản hướng dẫn, các đơn vị phải kịp thời tổng hợp, báo cáo chi tiết về Tổng cục Hải quan (qua Vụ Pháp chế) để được hướng dẫn, giải quyết thống nhất.