Giới thiệu chung về Công văn 4885/BXD-VLXD năm 2023

Công văn 4885/BXD-VLXD do Bộ Xây dựng ban hành ngày 27 tháng 10 năm 2023 tập trung vào việc giải quyết các vướng mắc, thúc đẩy quá trình xử lý và tiêu thụ bã gyps (bã thạch cao phosphogypsum) phát sinh từ các nhà máy sản xuất phân bón, hóa chất. Mục tiêu cốt lõi của văn bản là chuyển hóa nguồn bã thải này thành nguyên liệu đầu vào có ích cho ngành sản xuất vật liệu xây dựng, góp phần bảo vệ môi trường và tiết kiệm tài nguyên khoáng sản tự nhiên.

Các chính sách và quy định cốt lõi về xử lý bã gyps

Văn bản đưa ra các định hướng chỉ đạo cụ thể nhằm giải quyết triệt để lượng bã gyps tồn đọng tại các bãi chứa và phát sinh mới hàng năm:

• Yêu cầu bắt buộc đối với cơ sở phát sinh bã gyps: Các nhà máy sản xuất hóa chất, phân bón (như các nhà máy sản xuất DAP) phải chịu trách nhiệm chính trong việc chủ động đầu tư công nghệ, thiết bị để xử lý bã gyps đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Mục tiêu là chuyển hóa bã gyps thành thạch cao nhân tạo đạt chất lượng làm phụ gia cho sản xuất xi măng, tấm thạch cao hoặc làm vật liệu san lấp.
• Áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt: Sản phẩm bã gyps sau khi xử lý phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc gia, đặc biệt là Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 11833:2017 (Thạch cao phốt pho dùng để sản xuất xi măng) và các quy chuẩn kỹ thuật về môi trường, đảm bảo không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe con người và hệ sinh thái khi đưa vào sử dụng.
• Lộ trình giảm thiểu diện tích bãi chứa: Các doanh nghiệp phát sinh chất thải phải xây dựng phương án, lộ trình cụ thể để giảm dần diện tích các bãi chứa bã gyps hiện tại, ngăn ngừa tối đa nguy cơ rò rỉ hóa chất, gây ô nhiễm nguồn nước ngầm và môi trường đất xung quanh.

Phân công trách nhiệm của các Bộ, ngành và địa phương

Để tạo sự đồng bộ trong việc thực thi, Bộ Xây dựng đề nghị sự phối hợp chặt chẽ từ các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan:

• Bộ Công Thương: Đôn đốc, chỉ đạo các tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp thuộc ngành hóa chất, phân bón đẩy mạnh việc tự xử lý bã gyps; đồng thời chủ động liên kết, ký kết hợp đồng tiêu thụ dài hạn với các nhà máy sản xuất xi măng trong nước.
• Bộ Tài nguyên và Môi trường: Tăng cường công tác thanh tra, giám sát việc tuân thủ pháp luật về bảo vệ môi trường tại các bãi chứa bã gyps; hướng dẫn, đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến môi trường cho các dự án đầu tư xử lý chất thải này.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Tạo điều kiện thuận lợi về quỹ đất và thủ tục đầu tư cho các doanh nghiệp xây dựng nhà máy xử lý bã gyps tại địa phương. Đồng thời, khuyến khích và ưu tiên sử dụng bã gyps đã qua xử lý đạt chuẩn vào các công trình xây dựng công cộng, dự án giao thông làm vật liệu san lấp, đắp nền đường.

Khuyến khích nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ

Bộ Xây dựng nhấn mạnh việc khuyến khích các tổ chức khoa học công nghệ, doanh nghiệp nghiên cứu và chuyển giao các giải pháp kỹ thuật tiên tiến nhằm tối ưu hóa quá trình trung hòa, loại bỏ tạp chất trong bã gyps với chi phí thấp. Việc này hướng tới mục tiêu thay thế hoàn toàn lượng thạch cao tự nhiên đang phải nhập khẩu bằng nguồn thạch cao nhân tạo được tái chế trong nước, nâng cao tính tự chủ cho ngành sản xuất vật liệu xây dựng Việt Nam.