Tóm tắt Công văn 4796/TCHQ-TXNK năm 2013 về kiến nghị tiêu chí kỹ thuật mặt hàng than gỗ rừng trồng

Công văn 4796/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình phân loại, áp mã thuế và kiểm soát hoạt động xuất khẩu mặt hàng than gỗ. Văn bản tập trung kiến nghị xây dựng các tiêu chí kỹ thuật rõ ràng để phân biệt giữa than gỗ rừng trồng và than gỗ rừng tự nhiên, bảo vệ tài nguyên môi trường và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại hợp pháp.

Mục đích và bối cảnh ban hành kiến nghị

Trong thực tế quản lý hải quan, việc phân biệt giữa than làm từ gỗ rừng trồng (được khuyến khích xuất khẩu, hưởng thuế suất ưu đãi) và than làm từ gỗ rừng tự nhiên (bị hạn chế hoặc cấm xuất khẩu) gặp rất nhiều khó khăn do cảm quan bên ngoài tương đồng. Để tránh tình trạng gian lận thương mại và phá hoại rừng tự nhiên, Tổng cục Hải quan đã kiến nghị các cơ quan chức năng xây dựng bộ tiêu chí kỹ thuật chuẩn hóa cho mặt hàng than gỗ rừng trồng.

Các tiêu chí kỹ thuật cốt lõi được kiến nghị

Tổng cục Hải quan đề xuất các tiêu chí cụ thể để nhận diện và kiểm tra mặt hàng than gỗ rừng trồng bao gồm:

• Nguồn gốc nguyên liệu gỗ: Than gỗ xuất khẩu phải được sản xuất từ các loại cây rừng trồng phổ biến và hợp pháp như keo, bạch đàn, cao su, thông hoặc các loại cây ăn quả. Doanh nghiệp khi làm thủ tục phải xuất trình đầy đủ hồ sơ lâm sản hợp pháp theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Chỉ tiêu hình dáng và kích thước: Quy định cụ thể về hình dạng (dạng thanh tròn, đa giác đồng đều) và kích thước (đường kính, chiều dài tối thiểu/tối đa) của sản phẩm than thành phẩm nhằm phân biệt với than củi tự nhiên thường có hình thù dị hình, không đồng nhất.
• Chỉ tiêu hóa - lý của sản phẩm: Đề xuất áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật về độ ẩm, hàm lượng tro, hàm lượng carbon cố định và nhiệt lượng danh định khi cháy. Than gỗ rừng trồng chất lượng cao thường có hàm lượng carbon cố định cao và tỷ lệ tro thấp nhờ quy trình hoạt hóa, nung sấy công nghiệp.
• Phương pháp giám định chủng loại: Trong trường hợp nghi ngờ, cơ quan hải quan sẽ thực hiện lấy mẫu để trưng cầu giám định tại các tổ chức kiểm định độc lập hoặc viện nghiên cứu chuyên ngành nhằm xác định chính xác cấu trúc tế bào gỗ cấu thành than.

Giải pháp quản lý nghiệp vụ và phối hợp liên ngành

Để triển khai hiệu quả các tiêu chí kỹ thuật trên, Công văn đề xuất các biện pháp phối hợp chặt chẽ:

• Tăng cường kiểm tra hồ sơ lâm sản: Công chức hải quan tại cửa khẩu có trách nhiệm đối chiếu nghiêm ngặt thông tin trên tờ khai hải quan với bảng kê lâm sản, hóa đơn thương mại và chứng từ chứng minh nguồn gốc đất rừng trồng của cơ sở sản xuất.
• Phối hợp với lực lượng Kiểm lâm: Thiết lập cơ chế trao đổi thông tin nhanh chóng giữa cơ quan Hải quan và lực lượng Kiểm lâm địa phương để xác minh tính xác thực của các cơ sở sản xuất, lò đốt than trên địa bàn.
• Hoàn thiện chính sách thuế xuất khẩu: Kiến nghị Bộ Tài chính xem xét, điều chỉnh chính sách thuế xuất khẩu đối với mặt hàng than gỗ theo hướng khuyến khích các sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao từ nguồn nguyên liệu rừng trồng hợp pháp.

Ý nghĩa đối với hoạt động xuất nhập khẩu

Việc thống nhất và ban hành các tiêu chí kỹ thuật đối với than gỗ rừng trồng giúp tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch cho cả cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Quy định này một mặt giúp ngăn chặn triệt để hành vi gian lận xuất khẩu than gỗ rừng tự nhiên dưới danh nghĩa rừng trồng, mặt khác giúp các doanh nghiệp làm ăn chân chính rút ngắn thời gian thông quan, chủ động trong hoạt động sản xuất và xuất khẩu bền vững.