Công văn 4737/TCHQ-GSQL được ban hành bởi Tổng cục Hải quan hướng dẫn về việc cải cách, đơn giản hóa thủ tục khai báo hải quan đối với hành lý của người xuất cảnh, nhập cảnh. Văn bản này tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình kiểm tra, giám sát hải quan tại các cửa khẩu quốc tế, đặc biệt là các sân bay quốc tế, nhằm rút ngắn thời gian thông quan, giảm thiểu phiền hà cho hành khách nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước.

Phạm vi áp dụng của văn bản bao gồm các Cục Hải quan tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có cửa khẩu quốc tế và các Chi cục Hải quan cửa khẩu trực tiếp thực hiện thủ tục cho người xuất cảnh, nhập cảnh. Đối tượng chịu tác động trực tiếp là hành khách xuất nhập cảnh có hành lý mang theo người hoặc hành lý gửi trước, gửi sau chuyến đi.

Các nội dung cải cách cốt lõi về thủ tục khai báo hành lý

• Xác định rõ đối tượng phải khai báo hải quan: Công văn quán triệt việc chỉ yêu cầu hành khách xuất cảnh, nhập cảnh thực hiện khai báo hải quan trên Tờ khai hành lý khi thuộc các trường hợp cụ thể như: mang hàng hóa vượt định mức miễn thuế; mang theo ngoại tệ tiền mặt, đồng Việt Nam bằng tiền mặt hoặc vàng vượt mức quy định phải khai báo của Ngân hàng Nhà nước; có hành lý gửi trước hoặc gửi sau chuyến đi; hoặc có nhu cầu xác nhận hải quan đối với các mặt hàng mang theo tạm nhập - tái xuất hoặc tạm xuất - tái nhập.
• Đơn giản hóa quy trình tiếp nhận và kiểm tra tờ khai: Đối với những hành khách không có hành lý vượt định mức hoặc không thuộc diện phải khai báo, cơ quan hải quan tạo điều kiện đi qua luồng xanh (luồng không phải khai báo) một cách nhanh chóng. Việc kiểm tra thực tế hành lý chỉ được thực hiện dựa trên cơ sở áp dụng quản lý rủi ro và thông tin cảnh báo trước, hạn chế tối đa việc kiểm tra tràn lan gây ách tắc tại cửa khẩu.
• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin: Khuyến khích việc nghiên cứu, triển khai hệ thống khai báo hải quan điện tử (E-declaration) dành cho hành khách xuất nhập cảnh. Hành khách có thể thực hiện khai báo trước thông tin hành lý qua các ứng dụng di động hoặc trang thông tin điện tử trước khi đến cửa khẩu, giúp giảm thiểu thời gian làm thủ tục trực tiếp bằng giấy tờ truyền thống.
• Tăng cường trang thiết bị giám sát hiện đại: Yêu cầu các đơn vị hải quan cửa khẩu tối ưu hóa việc sử dụng hệ thống máy soi hành lý, camera giám sát và các thiết bị phát hiện nhanh để kiểm soát hành lý từ xa, giảm thiểu việc phải mở hành lý kiểm tra thủ công trước mặt hành khách, nâng cao tính chuyên nghiệp và văn minh công sở.

Trách nhiệm triển khai của các đơn vị Hải quan địa phương

• Công khai, minh bạch thông tin quy định: Các Chi cục Hải quan cửa khẩu phải thực hiện niêm yết công khai, rõ ràng các quy định về định mức hành lý miễn thuế, danh mục vật phẩm cấm hoặc hạn chế xuất nhập khẩu bằng nhiều ngôn ngữ phổ biến tại các vị trí dễ quan sát trước khu vực làm thủ tục hải quan.
• Nâng cao thái độ tác phong của công chức hải quan: Bố trí công chức có năng lực chuyên môn, kỹ năng giao tiếp tốt và thái độ ứng xử chuẩn mực tại các vị trí tiếp xúc trực tiếp với hành khách để kịp thời hướng dẫn, giải đáp các vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục.
• Phối hợp liên ngành tại cửa khẩu: Chủ động phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng khác tại cửa khẩu như Biên phòng, An ninh hàng không, Kiểm dịch y tế để điều tiết luồng hành khách hợp lý, tránh tình trạng ùn ứ cục bộ vào các khung giờ cao điểm.

Công văn 4737/TCHQ-GSQL có hiệu lực thực hiện ngay kể từ ngày ban hành, là cơ sở pháp lý quan trọng để các đơn vị hải quan địa phương đồng loạt cải tiến quy trình nghiệp vụ, góp phần xây dựng hình ảnh cơ quan hải quan Việt Nam hiện đại, thân thiện và tạo môi trường thuận lợi thu hút khách du lịch, nhà đầu tư quốc tế.