Công văn 4300/TCT-KK năm 2017 do Tổng cục Thuế ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng gửi đến Cục Thuế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nhằm chỉ đạo, thống nhất nghiệp vụ phân loại hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT). Văn bản này đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả quản lý thuế, phòng chống gian lận hoàn thuế và bảo vệ ngân sách nhà nước.

- Nguyên tắc phân loại hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng

Tổng cục Thuế yêu cầu các cơ quan thuế địa phương thực hiện phân loại hồ sơ hoàn thuế GTGT theo đúng quy định của Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành. Việc phân loại phải dựa trên kết quả đánh giá tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế và mức độ rủi ro về thuế. Cụ thể, hồ sơ hoàn thuế được chia làm hai loại:

• Hồ sơ thuộc diện hoàn thuế trước, kiểm tra sau: Áp dụng đối với người nộp thuế là doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ pháp luật thuế tốt, không thuộc diện rủi ro cao theo bộ tiêu chí đánh giá của cơ quan thuế.
• Hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước, hoàn thuế sau: Áp dụng đối với các trường hợp có dấu hiệu rủi ro cao, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp có giao dịch đáng ngờ hoặc thuộc các trường hợp bắt buộc phải kiểm tra trước theo quy định của pháp luật.

- Các trường hợp cụ thể thuộc diện kiểm tra trước, hoàn thuế sau

Để ngăn chặn các hành vi trục lợi tiền hoàn thuế, Công văn 4300/TCT-KK nhấn mạnh việc áp dụng nghiêm ngặt hình thức kiểm tra trước, hoàn thuế sau đối với các đối tượng và trường hợp sau:

• Người nộp thuế đề nghị hoàn thuế lần đầu (trừ các trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định thuộc diện hoàn trước).
• Người nộp thuế có hành vi vi phạm pháp luật về thuế, trốn thuế, gian lận thuế trong thời hạn 2 năm kể từ thời điểm đề nghị hoàn thuế.
• Hồ sơ hoàn thuế của tổ chức, cá nhân thực hiện sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, giải thể, phá sản, chuyển đổi sở hữu hoặc chấm dứt hoạt động kinh doanh.
• Hồ sơ hoàn thuế đối với hàng hóa xuất khẩu qua các cửa khẩu đường bộ, cửa khẩu phụ, lối mở biên giới đất liền có rủi ro cao về gian lận thương mại.
• Các hồ sơ hoàn thuế được hệ thống quản lý rủi ro của cơ quan thuế phân loại và cảnh báo ở mức độ rủi ro cao.

- Quy trình phối hợp và biện pháp tăng cường quản lý hoàn thuế

Công văn đưa ra các chỉ đạo cụ thể về quy trình phối hợp giữa các bộ phận trong cơ quan thuế và các cơ quan liên quan nhằm kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc hàng hóa và tính hợp pháp của hóa đơn:

• Xác minh hóa đơn mua vào: Cơ quan thuế phải thực hiện đối chiếu, xác minh hóa đơn mua vào của người nộp thuế đề nghị hoàn thuế, đặc biệt chú trọng đến các hóa đơn mua từ các doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế hoặc doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh.
• Phối hợp với cơ quan Hải quan: Tăng cường trao đổi thông tin, đối chiếu dữ liệu tờ khai hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu để đảm bảo tính xác thực của hoạt động xuất khẩu thực tế.
• Kiểm tra chứng từ thanh toán: Thực hiện kiểm tra, đối chiếu chứng từ thanh toán qua ngân hàng đối với các giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu để phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp thanh toán khống hoặc không đúng quy định.

- Trách nhiệm của cơ quan thuế các cấp

Tổng cục Thuế giao trách nhiệm cụ thể cho thủ trưởng các cơ quan thuế địa phương trong việc tổ chức thực hiện:

• Cục trưởng Cục Thuế các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện trước Tổng cục Thuế về việc phân loại hồ sơ hoàn thuế GTGT tại địa phương mình quản lý, bảo đảm việc phân loại chính xác, khách quan và đúng pháp luật.
• Đảm bảo thời hạn giải quyết hồ sơ hoàn thuế theo đúng quy định, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng không được lơ là, chủ quan trong công tác kiểm tra, giám sát.
• Xử lý nghiêm các cán bộ, công chức thuế có hành vi sách nhiễu, gây khó khăn cho người nộp thuế hoặc thiếu trách nhiệm dẫn đến việc hoàn thuế sai đối tượng, gây thất thoát ngân sách nhà nước.