Công văn 4240/TCHQ-GSQL năm 2024 do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm siết chặt công tác quản lý, kiểm tra và giám sát đối với hoạt động nhập khẩu phế liệu chì và bình ắc quy phế thải. Đây là những mặt hàng có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao và thuộc nhóm quản lý nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết và phân tích chuyên sâu các nội dung cốt lõi của văn bản này:

1. Quy định về điều kiện đối với doanh nghiệp nhập khẩu

• Doanh nghiệp chỉ được phép nhập khẩu phế liệu chì và bình ắc quy phế thải khi có Giấy phép môi trường hoặc Giấy xác nhận đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất do cơ quan có thẩm quyền cấp và còn hiệu lực.
• Doanh nghiệp phải chứng minh được năng lực công nghệ, thiết bị sản xuất, tái chế phù hợp để xử lý phế liệu chì và bình ắc quy phế thải, đảm bảo không phát tán chất độc hại ra môi trường xung quanh trong quá trình sản xuất.
• Phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ ký quỹ bảo vệ môi trường đối với phế liệu nhập khẩu theo đúng quy định trước khi tiến hành thủ tục thông quan.

2. Quy trình thủ tục hải quan và kiểm tra giám sát

• Cơ quan Hải quan áp dụng biện pháp quản lý rủi ro chặt chẽ, yêu cầu kiểm tra thực tế hàng hóa (kiểm tra trực tiếp) đối với các lô hàng phế liệu chì và bình ắc quy phế thải nhằm ngăn chặn tình trạng gian lận thương mại hoặc nhập khẩu chất thải nguy hại trá hình.
• Kiểm tra nghiêm ngặt danh mục, chủng loại và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường đối với phế liệu nhập khẩu. Hàng hóa nhập khẩu phải trùng khớp hoàn toàn với thông tin trên Giấy phép môi trường đã được cấp.
• Yêu cầu lấy mẫu phân tích, giám định tại các tổ chức giám định được chỉ định để xác định tỷ lệ tạp chất. Nếu phát hiện tỷ lệ tạp chất vượt quá mức cho phép hoặc chứa chất thải nguy hại không được phép nhập khẩu, lô hàng sẽ bị từ chối thông quan và xử lý nghiêm theo quy định.

3. Phối hợp liên ngành trong quản lý và giám sát

• Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan Hải quan các cấp với Sở Tài nguyên và Môi trường địa phương, lực lượng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường để giám sát hành trình của lô hàng từ cửa khẩu về đến nhà máy sản xuất, tái chế.
• Thực hiện cơ chế chia sẻ thông tin kịp thời về các doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm, các lô hàng có độ rủi ro cao để các đơn vị hải quan cửa khẩu chủ động kiểm soát và ngăn chặn kịp thời.

4. Trách nhiệm và chế tài xử lý vi phạm

• Doanh nghiệp nhập khẩu phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của hồ sơ hải quan và các chứng từ kèm theo.
• Mọi hành vi nhập khẩu phế liệu chì, bình ắc quy phế thải không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật, không có giấy phép hoặc lợi dụng nhập khẩu phế liệu để đưa chất thải nguy hại vào Việt Nam sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính ở mức cao nhất, buộc tái xuất toàn bộ lô hàng vi phạm ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc tiêu hủy theo quy định.
• Công chức hải quan thiếu tinh thần trách nhiệm, buông lỏng quản lý trong quá trình làm thủ tục cho các mặt hàng này sẽ bị xem xét xử lý kỷ luật nghiêm khắc tùy theo mức độ vi phạm.