Giới thiệu về Công văn 409/TCT-KK năm 2016

Công văn 409/TCT-KK do Tổng cục Thuế ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho Cục Thuế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nhằm thống nhất phương án xử lý đối với các trường hợp người nộp thuế sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc sử dụng bất hợp pháp hóa đơn của các doanh nghiệp đã bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh.

Các nội dung trọng tâm và hướng dẫn xử lý chi tiết

1. Phân biệt hành vi vi phạm về hóa đơn

• Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp: Là việc sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng, hóa đơn hết giá trị sử dụng, hoặc hóa đơn của các tổ chức, cá nhân khác để hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ mua vào nhằm mục đích trốn thuế hoặc gian lận thuế.
• Sử dụng bất hợp pháp hóa đơn: Là việc sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp khác để bán hàng hóa, dịch vụ nhưng không kê khai, nộp thuế; hoặc sử dụng hóa đơn khống (không có hàng hóa, dịch vụ thực tế kèm theo) để tăng chi phí hoặc khấu trừ thuế đầu vào.

2. Nguyên tắc xử lý về thuế giá trị gia tăng (GTGT)

• Đối với các hóa đơn được xác định là bất hợp pháp hoặc sử dụng bất hợp pháp hóa đơn, người nộp thuế không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
• Trường hợp doanh nghiệp sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp đã bỏ trốn trước ngày cơ quan thuế thông báo bỏ trốn: Nếu có đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh việc mua bán hàng hóa là có thật (hợp đồng, chứng từ thanh toán qua ngân hàng, phiếu nhập kho, biên bản giao nhận), cơ quan thuế sẽ tiến hành kiểm tra, xác minh để xem xét cho khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo thực tế.
• Trường hợp sử dụng hóa đơn phát sinh sau ngày doanh nghiệp bán hàng được cơ quan thuế thông báo bỏ trốn: Hoàn toàn không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào dưới mọi hình thức.

3. Nguyên tắc xử lý về thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)

• Các khoản chi phí liên quan đến việc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc sử dụng bất hợp pháp hóa đơn không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
• Doanh nghiệp có nghĩa vụ thực hiện điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế tương ứng với giá trị hàng hóa, dịch vụ ghi trên các hóa đơn vi phạm này trong kỳ tính thuế liên quan.
• Nếu doanh nghiệp chứng minh được hàng hóa, dịch vụ mua vào có thực tế phát sinh và phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh, nhưng hóa đơn bị lỗi do bên bán bỏ trốn, cơ quan thuế sẽ xem xét xử lý tùy theo từng trường hợp cụ thể dựa trên hồ sơ chứng từ thực tế và kết quả xác minh nguồn gốc hàng hóa.

4. Trách nhiệm tự kê khai điều chỉnh và xử phạt vi phạm

• Tự kê khai điều chỉnh: Khi phát hiện có sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp bỏ trốn hoặc hóa đơn không hợp pháp, người nộp thuế phải chủ động kê khai điều chỉnh, bổ sung giảm số thuế GTGT được khấu trừ và giảm chi phí được trừ khi tính thuế TNDN trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra.
• Xử phạt hành chính: Doanh nghiệp có hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế theo quy định pháp luật hiện hành, bao gồm phạt tiền về hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được hoàn, cùng với tiền chậm nộp thuế.
• Truy cứu trách nhiệm hình sự: Đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng, có dấu hiệu cố ý trốn thuế với số tiền lớn hoặc mua bán hóa đơn trái phép quy mô lớn, cơ quan thuế sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra, truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Ý nghĩa pháp lý của văn bản

Công văn 409/TCT-KK đóng vai trò là công cụ hướng dẫn nghiệp vụ sắc bén cho các cán bộ thuế trong quá trình thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp. Đồng thời, văn bản này cũng là lời cảnh báo đối với các doanh nghiệp trong việc lựa chọn đối tác kinh doanh, yêu cầu các doanh nghiệp phải nâng cao tính tự chủ, kiểm tra kỹ thông tin hoạt động của nhà cung cấp trước khi thực hiện giao dịch và nhận hóa đơn nhằm tránh các rủi ro pháp lý và tài chính không đáng có.