Công văn 368/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2018 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các cục hải quan tỉnh, thành phố và các doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu. Văn bản này tập trung giải quyết các vướng mắc, thống nhất quy trình và nguyên tắc xác định mã số hàng hóa (mã HS) đối với hàng hóa nhập khẩu, nhằm đảm bảo tính chính xác trong việc áp thuế và thực hiện chính sách quản lý mặt hàng.

Theo hướng dẫn của Tổng cục Hải quan, việc xác định mã số hàng hóa phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về hải quan và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Các nguyên tắc cụ thể bao gồm:

• Áp dụng Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam: Việc phân loại hàng hóa phải căn cứ vào danh mục hiện hành do Bộ Tài chính ban hành, phù hợp với Danh mục hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa (HS) của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) và Danh mục thuế quan hài hòa ASEAN (AHTN).
• Tuân thủ 6 quy tắc tổng quát: Người khai hải quan và công chức hải quan phải áp dụng đúng trình tự và nội dung của 6 quy tắc tổng quát giải thích Hệ thống HS để tìm ra mã số phù hợp nhất cho mặt hàng nhập khẩu.
• Dựa trên tài liệu kỹ thuật và thực tế hàng hóa: Việc phân loại không chỉ dựa vào tên gọi thương mại mà phải căn cứ vào hồ sơ hải quan, tài liệu kỹ thuật, catalogue, thành phần cấu tạo, tính chất lý hóa, công dụng và thực tế của hàng hóa nhập khẩu.

Công văn 368/TCHQ-TXNK phân định rõ vai trò và trách nhiệm của các bên liên quan trong quy trình xác định mã số hàng hóa:

• Đối với doanh nghiệp (người khai hải quan): Có trách nhiệm tự khai báo, tự xác định mã số hàng hóa một cách trung thực và chính xác. Doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ hồ sơ kỹ thuật, chứng từ hợp pháp để chứng minh cho mã số đã khai báo và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của các thông tin này.
• Đối với cơ quan hải quan địa phương: Thực hiện kiểm tra việc áp mã số của doanh nghiệp. Trong trường hợp phát hiện mã số khai báo chưa phù hợp hoặc có sự nghi ngờ, cơ quan hải quan có quyền yêu cầu giải trình, thực hiện lấy mẫu phân tích, giám định hoặc trưng cầu giám định tại các tổ chức chuyên môn để có cơ sở xác định mã số đúng.
• Xử lý bất đồng và thống nhất áp mã: Khi có sự khác biệt về quan điểm phân loại giữa các đơn vị hải quan hoặc giữa hải quan và doanh nghiệp, các bên cần phối hợp báo cáo lên Tổng cục Hải quan để xem xét, ban hành văn bản hướng dẫn thống nhất, tránh tình trạng một mặt hàng bị áp nhiều mã số khác nhau tại các cửa khẩu khác nhau.

Việc ban hành và thực hiện nghiêm túc Công văn 368/TCHQ-TXNK mang lại nhiều giá trị thiết thực cho cả cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp:

• Đảm bảo nguồn thu ngân sách: Xác định đúng mã số hàng hóa giúp áp dụng chính xác mức thuế suất thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có), ngăn chặn thất thu thuế cho ngân sách nhà nước.
• Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh: Việc áp dụng thống nhất một mã số cho cùng một mặt hàng trên phạm vi toàn quốc giúp đảm bảo sự bình đẳng giữa các doanh nghiệp, hạn chế tình trạng gian lận thương mại thông qua việc cố ý khai sai mã HS để hưởng thuế suất thấp.
• Rút ngắn thời gian thông quan: Hướng dẫn rõ ràng từ Tổng cục Hải quan giúp giảm thiểu các tranh chấp, khiếu nại kéo dài giữa doanh nghiệp và cơ quan hải quan, từ đó đẩy nhanh tiến độ thông quan hàng hóa, giảm chi phí lưu kho bãi cho doanh nghiệp.