Tóm tắt Công văn 3212/GSQL-GQ1 năm 2018 thực hiện Thông tư 08/2018/TT-BTNMT và 09/2018/TT-BTNMT

Công văn 3212/GSQL-GQ1 do Cục Giám sát quản lý về Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố triển khai đồng bộ, thống nhất các quy định mới về bảo vệ môi trường trong hoạt động nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất, tuân thủ theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia được ban hành tại Thông tư số 08/2018/TT-BTNMT và Thông tư số 09/2018/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường.

1. Quy định về kiểm tra nhà nước về chất lượng phế liệu nhập khẩu

Văn bản hướng dẫn chi tiết về thẩm quyền, hồ sơ và quy trình kiểm tra chất lượng đối với các lô hàng phế liệu nhập khẩu trước khi thông quan:

• Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra: Sở Tài nguyên và Môi trường nơi có nhà máy, cơ sở sản xuất sử dụng phế liệu hoặc nơi có kho bãi lưu giữ phế liệu nhập khẩu của doanh nghiệp chịu trách nhiệm thực hiện kiểm tra nhà nước.
• Hồ sơ đăng ký kiểm tra: Doanh nghiệp nhập khẩu phải nộp đầy đủ hồ sơ đăng ký kiểm tra chất lượng theo quy định, trong đó bắt buộc phải có Giấy xác nhận đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất còn hiệu lực.
• Quy trình lấy mẫu và giám định: Việc lấy mẫu phế liệu để kiểm tra chất lượng phải được thực hiện dưới sự giám sát của cơ quan Hải quan và cơ quan kiểm tra chất lượng, đảm bảo tính khách quan và đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng với từng loại phế liệu (sắt, thép, nhựa, giấy, chất dẻo).

2. Thủ tục hải quan và điều kiện thông quan hàng hóa

Công văn đưa ra các chỉ đạo nghiêm ngặt đối với cơ quan Hải quan địa phương trong việc kiểm soát và quyết định thông quan đối với mặt hàng phế liệu:

• Điều kiện thông quan: Cơ quan Hải quan chỉ thực hiện thông quan hàng hóa khi doanh nghiệp xuất trình được Thông báo kết quả kiểm tra nhà nước về chất lượng phế liệu nhập khẩu đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường do Sở Tài nguyên và Môi trường cấp.
• Xử lý hàng hóa không đạt chuẩn: Đối với các lô hàng phế liệu nhập khẩu không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường, cơ quan Hải quan phối hợp với các cơ quan liên quan buộc doanh nghiệp phải thực hiện biện pháp tái xuất hoặc tiêu hủy theo đúng quy định của pháp luật.
• Kiểm tra thực tế hàng hóa: Tăng cường công tác kiểm tra thực tế (kiểm hóa) đối với các lô hàng phế liệu có dấu hiệu rủi ro cao, kết hợp chặt chẽ giữa kết quả kiểm tra cảm quan và chứng thư giám định của tổ chức giám định được chỉ định.

3. Trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan Hải quan và cơ quan quản lý môi trường

Để quá trình thông quan diễn ra nhanh chóng nhưng vẫn đảm bảo an toàn môi trường, công văn yêu cầu nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành:

• Cơ quan Hải quan có trách nhiệm thông báo kịp thời thông tin về các lô hàng phế liệu đã cập cảng cho Sở Tài nguyên và Môi trường để chủ động phối hợp kiểm tra, lấy mẫu.
• Sở Tài nguyên và Môi trường đẩy nhanh tiến độ kiểm tra và trả kết quả cho doanh nghiệp, tránh tình trạng kéo dài thời gian lưu bãi gây phát sinh chi phí và ùn tắc tại các cảng biển.
• Hai cơ quan phối hợp chặt chẽ trong việc theo dõi, giám sát các lô hàng phế liệu tồn đọng quá thời hạn quy định tại cảng để có phương án xử lý kịp thời, ngăn ngừa nguy cơ ô nhiễm môi trường.

4. Ý nghĩa và tác động của hướng dẫn đối với doanh nghiệp và quản lý nhà nước

Việc triển khai hướng dẫn tại Công văn 3212/GSQL-GQ1 mang lại nhiều tác động tích cực:

• Thống nhất quy trình nghiệp vụ: Giúp các chi cục hải quan trên toàn quốc áp dụng đồng bộ quy trình kiểm tra, tránh sự chồng chéo hoặc áp dụng sai lệch các quy định mới của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
• Bảo vệ môi trường quốc gia: Tạo ra hàng rào kỹ thuật vững chắc nhằm ngăn chặn triệt để việc lợi dụng nhập khẩu phế liệu để đưa chất thải, rác thải công nghiệp vào lãnh thổ Việt Nam.
• Khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ: Giúp các doanh nghiệp nhập khẩu chân chính nắm rõ quy trình, chủ động hoàn thiện hồ sơ và nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường khi sử dụng phế liệu làm nguyên liệu sản xuất.