Công văn 3108/LĐTBXH-LĐTL do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng về việc thực hiện chính sách đối với lao động dôi dư khi thực hiện sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước. Văn bản này giải quyết các vướng mắc thực tế của doanh nghiệp và địa phương trong quá trình cơ cấu lại, cổ phần hóa, giao, bán, giải thể hoặc phá sản doanh nghiệp nhà nước, nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp tối đa cho người lao động.

Xác định đối tượng và điều kiện áp dụng chính sách lao động dôi dư

Văn bản hướng dẫn cụ thể về các nhóm đối tượng được hưởng chính sách lao động dôi dư, bao gồm:

• Người lao động đang làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 12 tháng đến 36 tháng được tuyển dụng trước thời điểm thực hiện phương án sắp xếp, cơ cấu lại doanh nghiệp.
• Người lao động tại thời điểm sắp xếp lại doanh nghiệp không thể bố trí được việc làm mới và doanh nghiệp đã áp dụng mọi biện pháp nhưng không thể giải quyết được việc làm.
• Các trường hợp người lao động dôi dư do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế theo quy định của pháp luật lao động.

Chế độ, chính sách hỗ trợ dành cho người lao động dôi dư

Chính sách hỗ trợ được phân chia rõ ràng nhằm đảm bảo đời sống cho người lao động sau khi chấm dứt hợp đồng lao động:

• Trợ cấp mất việc làm: Người lao động đủ điều kiện sẽ được hưởng trợ cấp mất việc làm theo quy định của pháp luật lao động hiện hành. Mức trợ cấp được tính dựa trên thời gian làm việc thực tế tại khu vực nhà nước và mức lương bình quân của các tháng liền kề trước khi nghỉ việc.
• Hỗ trợ thêm đối với lao động dôi dư: Ngoài khoản trợ cấp mất việc làm theo quy định chung, người lao động dôi dư tại các doanh nghiệp nhà nước thực hiện sắp xếp lại còn được hưởng thêm các khoản hỗ trợ tài chính khác từ nguồn kinh phí hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp của Trung ương.
• Hỗ trợ đào tạo nghề: Người lao động có nhu cầu học nghề để chuyển đổi nghề nghiệp sẽ được hỗ trợ chi phí đào tạo nghề ngắn hạn theo quy định của Nhà nước nhằm sớm quay lại thị trường lao động.

Nguồn kinh phí thực hiện chính sách lao động dôi dư

Công văn làm rõ nguồn tài chính để chi trả cho các chế độ lao động dôi dư nhằm tránh ách tắc cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi:

• Kinh phí chi trả trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thôi việc cho người lao động được hạch toán vào chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp hoặc sử dụng từ nguồn kinh phí hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp theo quy định pháp luật.
• Đối với các doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính hoặc không đủ nguồn chi trả, Quỹ hỗ trợ sắp xếp và phát triển doanh nghiệp (hoặc nguồn thu từ chuyển đổi sở hữu doanh nghiệp theo quy định mới) sẽ cấp bù hoặc chi trả trực tiếp theo phương án lao động dôi dư đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan

Để đảm bảo chính sách được thực thi minh bạch, đúng đối tượng và đúng pháp luật, văn bản quy định rõ trách nhiệm của từng bên:

• Đối với doanh nghiệp: Có trách nhiệm xây dựng phương án sử dụng lao động công khai, dân chủ, có sự tham gia ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở; lập danh sách và dự toán kinh phí chi trả cho lao động dôi dư trình cơ quan chủ quản phê duyệt đúng thời hạn.
• Đối với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các tỉnh, thành phố: Chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan tại địa phương để kiểm tra, giám sát việc xây dựng và thực hiện phương án lao động dôi dư; kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện tại doanh nghiệp.
• Đối với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Thực hiện chức năng quản lý nhà nước, hướng dẫn, thanh tra và giải quyết các vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền của địa phương và doanh nghiệp nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.