Tóm tắt Công văn 2659/GSQL-GQ1 năm 2017 về hướng dẫn xuất khẩu đá hoa dạng khối

Công văn 2659/GSQL-GQ1 do Cục Giám sát quản lý về Hải quan ban hành năm 2017 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm thống nhất quy trình kiểm tra, giám sát và thực hiện thủ tục hải quan đối với mặt hàng đá hoa dạng khối (đá marble) xuất khẩu. Văn bản này hướng tới việc siết chặt quản lý nguồn gốc khoáng sản, đảm bảo việc xuất khẩu tuân thủ đúng các quy định pháp luật về khoáng sản và thương mại.

1. Quy định về hồ sơ lâm sản, khoáng sản và chứng minh nguồn gốc hợp pháp

Để đảm bảo đá hoa dạng khối xuất khẩu có nguồn gốc hợp pháp, cơ quan hải quan yêu cầu doanh nghiệp phải xuất trình đầy đủ bộ hồ sơ chứng minh nguồn gốc khai thác và thương mại, bao gồm:

• Giấy phép khai thác khoáng sản: Doanh nghiệp phải cung cấp bản sao có chứng thực Giấy phép khai thác khoáng sản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp còn hiệu lực, hoặc chứng từ chứng minh mua lại từ đơn vị có giấy phép khai thác hợp pháp.
• Hóa đơn và chứng từ thương mại: Hóa đơn giá trị gia tăng mua bán nội địa (nếu mua thương mại) hoặc hóa đơn xuất khẩu, hợp đồng mua bán, bản kê chi tiết danh mục sản phẩm xuất khẩu.
• Xác nhận của cơ quan quản lý địa phương: Trong một số trường hợp cần thiết, doanh nghiệp phải xuất trình văn bản xác nhận của Sở Tài nguyên và Môi trường hoặc cơ quan quản lý chuyên ngành tại địa phương nơi khai thác về sản lượng và nguồn gốc đá.

2. Tiêu chuẩn kỹ thuật và kích thước đá hoa dạng khối được phép xuất khẩu

Cục Giám sát quản lý về Hải quan nhấn mạnh việc kiểm tra thực tế hàng hóa phải đối chiếu chặt chẽ với các tiêu chuẩn kỹ thuật quy định tại Thông tư của Bộ Xây dựng về hướng dẫn xuất khẩu khoáng sản làm vật liệu xây dựng:

• Kích thước hình học tối thiểu: Đá hoa dạng khối xuất khẩu phải đáp ứng các tiêu chuẩn về kích thước tối thiểu (chiều dài, chiều rộng, chiều cao hoặc thể tích khối) theo quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm xuất khẩu để tránh việc xuất khẩu thô tài nguyên chưa qua chế biến sâu.
• Kiểm tra thực tế (kiểm hóa): Công chức hải quan thực hiện kiểm hóa phải tiến hành đo đạc trực tiếp kích thước của các khối đá, đối chiếu với thông tin khai báo trên tờ khai hải quan và bản kê chi tiết sản phẩm.
• Áp mã số HS và thuế suất: Việc phân loại mã HS đối với đá hoa dạng khối phải căn cứ vào tính chất, mức độ gia công của sản phẩm (đá thô, đá đã được cắt phẳng các mặt, hoặc đá đã qua đánh bóng sơ bộ) để áp dụng đúng mức thuế xuất khẩu theo quy định của Biểu thuế xuất khẩu hiện hành.

3. Quy trình giám sát, kiểm tra và phối hợp xử lý của cơ quan Hải quan

Văn bản hướng dẫn chi tiết trách nhiệm của các chi cục hải quan cửa khẩu trong việc giám sát và xử lý các lô hàng đá hoa dạng khối:

• Tăng cường kiểm tra hồ sơ và thực tế: Đối với các lô hàng có nghi vấn về kích thước hoặc nguồn gốc, cơ quan hải quan phải thực hiện kiểm tra thực tế 100% lô hàng.
• Trưng cầu giám định chuyên ngành: Trong trường hợp không thể xác định chính xác chủng loại đá hoặc kích thước bằng mắt thường và các công cụ đo đạc thông thường, chi cục hải quan tiến hành trưng cầu giám định tại các tổ chức giám định có chức năng hoặc phối hợp với cơ quan quản lý xây dựng địa phương.
• Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm: Mọi hành vi gian lận về kích thước, khai sai mã HS để trốn thuế, hoặc xuất khẩu đá hoa dạng khối không có nguồn gốc hợp pháp đều bị lập biên bản vi phạm và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.

4. Tác động của hướng dẫn đối với hoạt động của doanh nghiệp

Công văn 2659/GSQL-GQ1 mang lại những tác động rõ rệt đối với hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp ngành đá:

• Minh bạch hóa thủ tục: Giúp doanh nghiệp nắm rõ các yêu cầu về hồ sơ và quy chuẩn kỹ thuật, từ đó chủ động chuẩn bị đầy đủ chứng từ, giảm thiểu thời gian thông quan tại cửa khẩu.
• Khuyến khích chế biến sâu: Việc siết chặt quy chuẩn kích thước và nguồn gốc buộc các doanh nghiệp phải đầu tư công nghệ chế biến, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm đá hoa trước khi xuất khẩu, hạn chế việc xuất khẩu thô gây lãng phí tài nguyên quốc gia.