Giới thiệu chung về Công văn 2364/BVTV-ATTPMT năm 2020

Công văn 2364/BVTV-ATTPMT do Cục Bảo vệ thực vật ban hành nhằm hướng dẫn các Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng và các cơ quan liên quan thống nhất thực hiện công tác kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với hàng hóa có nguồn gốc thực vật nhập khẩu. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa các quy định của Nghị định 15/2018/NĐ-CP, giúp tối ưu hóa quy trình thông quan, giảm bớt gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp nhập khẩu nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát chặt chẽ chất lượng nông sản vào thị trường Việt Nam.

Các phương thức kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa nhập khẩu

Công văn hướng dẫn chi tiết việc áp dụng ba phương thức kiểm tra tùy thuộc vào mức độ rủi ro và lịch sử chấp hành pháp luật của hàng hóa nhập khẩu:

• Phương thức kiểm tra giảm: Áp dụng đối với các lô hàng đã được cấp chứng nhận an toàn thực phẩm bởi cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu có thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau với Việt Nam, hoặc các mặt hàng đã có 3 lần liên tiếp đạt yêu cầu kiểm tra thông thường. Ở phương thức này, cơ quan kiểm tra chỉ tiến hành kiểm tra hồ sơ ngẫu nhiên tối đa 5% trên tổng số lô hàng nhập khẩu trong vòng một năm.
• Phương thức kiểm tra thông thường: Áp dụng cho hầu hết các lô hàng nhập khẩu thông thường. Cơ quan kiểm tra tiến hành kiểm tra hồ sơ kiểm tra an toàn thực phẩm của lô hàng để ra quyết định thông quan.
• Phương thức kiểm tra chặt: Áp dụng đối với các lô hàng không đạt yêu cầu trong các lần kiểm tra trước đó, hoặc có cảnh báo từ Cục Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hoặc cơ quan thẩm quyền nước ngoài. Phương thức này yêu cầu vừa kiểm tra hồ sơ vừa tiến hành lấy mẫu kiểm nghiệm thực tế đối với các chỉ tiêu an toàn thực phẩm.

Quy trình và thủ tục thực hiện kiểm tra

Để đảm bảo tính đồng bộ và minh bạch, Công văn 2364/BVTV-ATTPMT quy định rõ trình tự các bước thực hiện đối với cơ quan kiểm tra và chủ hàng:

• Nộp hồ sơ đăng ký: Chủ hàng gửi hồ sơ đăng ký kiểm tra an toàn thực phẩm đến cơ quan kiểm tra thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia hoặc nộp trực tiếp. Hồ sơ bao gồm Bản đăng ký kiểm tra, Bản tự công bố sản phẩm và các chứng từ liên quan như Danh mục hàng hóa (Packing list), Hóa đơn (Invoice).
• Tiếp nhận và xử lý hồ sơ: Cơ quan kiểm tra có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra tính đầy đủ và hợp lệ của hồ sơ. Trong thời hạn quy định, cơ quan kiểm tra phải ra thông báo kết quả kiểm tra thực phẩm nhập khẩu đạt hay không đạt yêu cầu để doanh nghiệp làm thủ tục thông quan với cơ quan Hải quan.
• Lấy mẫu và kiểm nghiệm: Đối với trường hợp áp dụng phương thức kiểm tra chặt, việc lấy mẫu phải tuân thủ đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Mẫu sau khi lấy sẽ được gửi đến các phòng kiểm nghiệm được chỉ định để phân tích các chỉ tiêu về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng hoặc vi sinh vật gây hại.

Xử lý đối với các trường hợp hàng hóa không đạt yêu cầu

Công văn quy định nghiêm ngặt các biện pháp xử lý khi phát hiện hàng hóa nhập khẩu không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của Việt Nam:

• Yêu cầu tái xuất hoặc tiêu hủy: Đối với các lô hàng bị phát hiện có dư lượng hóa chất vượt ngưỡng cho phép hoặc nhiễm vi sinh vật gây hại nghiêm trọng, cơ quan kiểm tra sẽ ra thông báo không đạt và phối hợp với cơ quan Hải quan buộc chủ hàng phải tái xuất hoặc tiêu hủy lô hàng theo quy định pháp luật.
• Áp dụng biện pháp khắc phục: Trong một số trường hợp ít nghiêm trọng hơn và có thể khắc phục được, chủ hàng có thể được phép chuyển mục đích sử dụng (ví dụ làm thức ăn chăn nuôi hoặc chế biến công nghiệp) dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng.
• Chuyển đổi phương thức kiểm tra: Lô hàng tiếp theo của cùng nhà sản xuất, cùng quốc gia xuất khẩu có mặt hàng bị vi phạm sẽ lập tức bị áp dụng phương thức kiểm tra chặt cho đến khi có đủ số lần đạt yêu cầu liên tiếp để được chuyển về phương thức kiểm tra thông thường.

Trách nhiệm của các bên liên quan

Văn bản phân định rõ ràng quyền hạn và nghĩa vụ của từng đơn vị trong chuỗi kiểm soát an toàn thực phẩm:

• Các Chi cục Kiểm dịch thực vật: Chịu trách nhiệm trực tiếp thực hiện việc kiểm tra, lấy mẫu, ra quyết định thông quan hoặc xử lý vi phạm; đồng thời phải báo cáo định kỳ hoặc đột xuất về Cục Bảo vệ thực vật các trường hợp phát hiện vi phạm.
• Chủ hàng (Doanh nghiệp nhập khẩu): Phải khai báo trung thực, cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về chất lượng, an toàn thực phẩm của hàng hóa do mình nhập khẩu.
• Cục Bảo vệ thực vật: Thực hiện vai trò chỉ đạo, giám sát toàn diện, tiếp nhận thông tin cảnh báo quốc tế để kịp thời điều chỉnh danh mục hàng hóa thuộc diện kiểm tra chặt hoặc tạm dừng nhập khẩu khi có nguy cơ cao.