Công văn 2159/TCHQ-PC năm 2022 do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc, khó khăn phát sinh trong quá trình áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Văn bản này tập trung tháo gỡ các vấn đề thực tiễn liên quan đến việc xác định hành vi vi phạm, thẩm quyền xử phạt, xác định trị giá tang vật và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.

Xác định hành vi vi phạm về thời hạn làm thủ tục hải quan

Tổng cục Hải quan hướng dẫn cụ thể về việc xác định thời điểm thực hiện hành vi vi phạm đối với các trường hợp chậm nộp tờ khai hải quan hoặc chậm thực hiện các thủ tục theo quy định:

• Thời hạn làm thủ tục hải quan được tính liên tục theo quy định của Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Đối với hành vi không nộp chứng từ, hồ sơ đúng thời hạn, cơ quan hải quan cần căn cứ vào ngày hết hạn nộp theo quy định pháp luật để xác định thời điểm xảy ra hành vi vi phạm hành chính.
• Việc xử phạt phải đảm bảo nguyên tắc không xử phạt hai lần cho cùng một hành vi vi phạm và phải xác định rõ lỗi của đối tượng vi phạm để áp dụng mức phạt phù hợp.

Xử lý vi phạm đối với hàng hóa tạm nhập - tái xuất quá thời hạn

Đối với các trường hợp hàng hóa tạm nhập tái xuất quá thời hạn quy định nhưng chưa thực hiện tái xuất, Công văn hướng dẫn xử lý như sau:

• Xác định rõ thời điểm hết hạn tạm nhập để làm cơ sở lập biên bản vi phạm hành chính và áp dụng chế tài xử phạt hành chính theo đúng quy định tại Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
• Trường hợp doanh nghiệp có lý do bất khả kháng hoặc lý do khách quan được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, cần xem xét các tình tiết giảm nhẹ hoặc miễn xử phạt theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
• Yêu cầu áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc tái xuất hàng hóa hoặc buộc tiêu hủy nếu hàng hóa thuộc danh mục cấm nhập khẩu hoặc gây ô nhiễm môi trường.

Xác định trị giá tang vật vi phạm và thẩm quyền xử phạt của Hải quan

Việc xác định trị giá tang vật là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định khung tiền phạt và thẩm quyền xử phạt của các cấp hải quan:

• Trị giá tang vật vi phạm được xác định theo nguyên tắc quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính và các văn bản hướng dẫn về trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
• Trong trường hợp không thể xác định ngay trị giá tang vật tại thời điểm phát hiện vi phạm, cơ quan hải quan phải tiến hành tạm giữ tang vật và thành lập Hội đồng định giá theo quy định để có căn cứ xử lý chính xác.
• Thẩm quyền xử phạt của Chi cục trưởng Chi cục Hải quan, Cục trưởng Cục Hải quan được căn cứ trực tiếp vào trị giá tang vật và mức phạt tiền tối đa được quy định cho từng hành vi cụ thể.

Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực hải quan

Công văn nhấn mạnh việc áp dụng đúng và đầy đủ các biện pháp khắc phục hậu quả nhằm khôi phục lại tình trạng ban đầu và bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước về hải quan:

• Biện pháp buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất được áp dụng nghiêm ngặt đối với hàng hóa nhập khẩu không đúng quy định, không đủ điều kiện nhập khẩu hoặc không có giấy phép.
• Biện pháp buộc tiêu hủy được thực hiện đối với hàng hóa giả mạo, hàng hóa gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường.
• Mọi chi phí tổ chức thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả do cá nhân, tổ chức vi phạm chi trả theo quy định của pháp luật.