Công văn 2097/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2014 là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm chấn chỉnh và thống nhất quy trình tiếp nhận, xử lý và yêu cầu bổ sung hồ sơ hải quan, hồ sơ hoàn thuế, miễn thuế tại các cục hải quan địa phương. Văn bản này hướng tới việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, tránh tình trạng công chức hải quan tự ý yêu cầu thêm các chứng từ ngoài quy định.

1. Nguyên tắc yêu cầu bổ sung hồ sơ hải quan

• Việc yêu cầu người khai hải quan, người nộp thuế bổ sung hồ sơ chỉ được thực hiện khi hồ sơ nộp thiếu các chứng từ bắt buộc theo quy định của pháp luật hiện hành.
• Công chức hải quan không được tự ý đặt ra các thủ tục hành chính rườm rà hoặc yêu cầu nộp thêm các giấy tờ, chứng từ không có trong quy định của Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan.
• Mọi yêu cầu bổ sung thông tin, tài liệu phải được thực hiện bằng văn bản hoặc thông báo chính thức thông qua hệ thống dữ liệu điện tử, nêu rõ lý do và căn cứ pháp lý của việc yêu cầu bổ sung.

2. Trách nhiệm của cơ quan hải quan các cấp

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố: Có trách nhiệm chỉ đạo, giám sát chặt chẽ các Chi cục Hải quan trực thuộc trong việc tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ. Kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp công chức gây khó khăn, kéo dài thời gian giải quyết thủ tục của doanh nghiệp.
• Chi cục Hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu: Phải bố trí công chức có năng lực, trình độ để tiếp nhận hồ sơ. Khi phát hiện hồ sơ chưa đầy đủ, phải hướng dẫn cụ thể, đầy đủ một lần bằng văn bản để doanh nghiệp hoàn thiện, tránh việc bắt doanh nghiệp đi lại nhiều lần.
• Công chức hải quan tiếp nhận hồ sơ: Chịu trách nhiệm cá nhân trước pháp luật và thủ trưởng đơn vị về tính chính xác, khách quan của các yêu cầu bổ sung hồ sơ.

3. Giải pháp tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp

• Đối với các vướng mắc phát sinh vượt quá thẩm quyền giải quyết của Chi cục Hải quan, đơn vị phải kịp thời báo cáo lên Cục Hải quan tỉnh, thành phố hoặc Tổng cục Hải quan để được hướng dẫn xử lý, không để tồn đọng hồ sơ gây thiệt hại cho doanh nghiệp.
• Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc tiếp nhận và phản hồi thông tin bổ sung hồ sơ, nhằm rút ngắn thời gian thông quan và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động quản lý nhà nước về hải quan.

4. Ý nghĩa và tác động của văn bản

Công văn 2097/TCHQ-TXNK đóng vai trò thiết thực trong việc cải cách thủ tục hành chính thuế và hải quan. Văn bản góp phần chuẩn hóa quy trình làm việc của cơ quan hải quan, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hạn chế tối đa các hành vi nhũng nhiễu, tiêu cực trong ngành hải quan.