Công văn 2079/TCHQ-GSQL năm 2022 do Tổng cục Hải quan ban hành ngày 31 tháng 5 năm 2022 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng gửi Cục Hải quan các tỉnh, thành phố nhằm tăng cường công tác quản lý, kiểm tra và giám sát đối với hoạt động xuất khẩu cát, bảo đảm thực hiện đúng chủ trương của Chính phủ và các quy định pháp luật hiện hành.

- Chủ trương nghiêm cấm xuất khẩu cát tự nhiên

• Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 30/3/2015 và Công văn số 407/TTg-CN ngày 17/4/2018 về việc không xuất khẩu mọi loại cát tự nhiên ra nước ngoài.
• Các loại cát tự nhiên bao gồm cát sông, cát biển, cát san lấp, cát xây dựng và các loại cát tự nhiên thô khác chưa qua chế biến sâu đều thuộc đối tượng tuyệt đối không được phép làm thủ tục xuất khẩu.

- Điều kiện xuất khẩu đối với cát đã qua chế biến

• Đối với các loại cát silic, cát thạch anh đã qua chế biến, doanh nghiệp chỉ được phép xuất khẩu khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy cách và nguồn gốc hợp pháp theo quy định của Bộ Xây dựng về hướng dẫn xuất khẩu khoáng sản làm vật liệu xây dựng.
• Sản phẩm xuất khẩu phải phù hợp với danh mục, tiêu chuẩn chất lượng và các chỉ tiêu kỹ thuật quy định tại Thông tư của Bộ Xây dựng có hiệu lực tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan.
• Doanh nghiệp xuất khẩu phải xuất trình đầy đủ hồ sơ chứng minh nguồn gốc khoáng sản hợp pháp, bao gồm hóa đơn, chứng từ mua bán, giấy phép khai thác, chế biến của đơn vị cung cấp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép.

- Hướng dẫn thủ tục hải quan và công tác kiểm tra, giám sát

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm chỉ đạo các Chi cục Hải quan cửa khẩu thực hiện kiểm tra chi tiết hồ sơ và kiểm tra thực tế hàng hóa đối với các lô hàng cát xuất khẩu nhằm ngăn chặn hành vi gian lận thương mại, khai sai chủng loại.
• Công tác kiểm tra thực tế phải tập trung xác định rõ chủng loại, quy cách, kích thước hạt và mức độ chế biến của cát để đối chiếu với các tiêu chuẩn kỹ thuật quy định. Trường hợp có nghi ngờ về chủng loại cát (giữa cát tự nhiên và cát đã qua chế biến), cơ quan hải quan phải thực hiện lấy mẫu trưng cầu giám định tại các tổ chức có chức năng để làm cơ sở thông quan.
• Tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng trên địa bàn như Công an, Biên phòng, Quản lý thị trường để tuần tra, kiểm soát chặt chẽ các khu vực cửa khẩu, cảng biển, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi tập kết, vận chuyển, xuất khẩu cát trái phép qua biên giới.

Tóm lại, Công văn 2079/TCHQ-GSQL năm 2022 thể hiện sự quyết liệt của Tổng cục Hải quan trong việc thực thi chính sách bảo vệ tài nguyên khoáng sản quốc gia, đảm bảo nguồn cát phục vụ nhu cầu trong nước và chỉ cho phép xuất khẩu các sản phẩm cát kỹ thuật cao đã qua chế biến sâu theo đúng quy định pháp luật.