- Tổng quan về Công văn 1801/TCHQ-KTSTQ

Công văn 1801/TCHQ-KTSTQ do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn và chỉ đạo thực hiện việc áp dụng chế độ ưu tiên trong lĩnh vực hải quan đối với các doanh nghiệp đủ điều kiện. Chế độ ưu tiên (hay còn gọi là chế độ Doanh nghiệp ưu tiên - AEO) là một chính sách quản lý hiện đại, hướng tới việc tạo thuận lợi thương mại tối đa cho các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan thông qua việc áp dụng nguyên lý quản lý rủi ro.

- Các điều kiện cốt lõi để được áp dụng chế độ ưu tiên

Để được Tổng cục Hải quan xem xét, công nhận và áp dụng chế độ ưu tiên, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt theo quy định pháp luật hiện hành, bao gồm:

• Tính tuân thủ pháp luật: Trong thời hạn quy định, doanh nghiệp không có hành vi vi phạm các quy định của pháp luật về thuế, hải quan đến mức bị xử lý vi phạm hành chính hoặc hình sự vượt quá khung giới hạn cho phép.
• Kim ngạch xuất nhập khẩu tối thiểu: Doanh nghiệp phải đạt mức kim ngạch xuất nhập khẩu hàng năm theo quy định của Bộ Tài chính, trừ các trường hợp đặc biệt được ưu đãi riêng như doanh nghiệp công nghệ cao hoặc doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
• Hệ thống kế toán và kiểm toán: Doanh nghiệp phải áp dụng các chuẩn mực kế toán Việt Nam, thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm bởi đơn vị kiểm toán độc lập đủ điều kiện hoạt động theo quy định.
• Hệ thống kiểm soát nội bộ: Doanh nghiệp phải xây dựng và duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả nhằm giám sát chặt chẽ các hoạt động xuất nhập khẩu, an ninh chuỗi cung ứng và phòng ngừa rủi ro thất thoát thuế.
• Thực hiện thủ tục hải quan điện tử: Áp dụng đầy đủ các chương trình hải quan điện tử, thuế điện tử và các công cụ kết nối trực tuyến với cơ quan hải quan để đảm bảo tính minh bạch và nhanh chóng.

- Các đặc quyền và ưu đãi dành cho doanh nghiệp ưu tiên

Khi được công nhận áp dụng chế độ ưu tiên, doanh nghiệp sẽ được hưởng các quyền lợi vượt trội giúp tối ưu hóa chi phí và thời gian trong chuỗi cung ứng:

• Miễn kiểm tra hồ sơ và thực tế hàng hóa: Doanh nghiệp được miễn kiểm tra chi tiết hồ sơ hải quan và miễn kiểm tra thực tế hàng hóa trong quá trình thông quan, trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật rõ ràng hoặc kiểm tra ngẫu nhiên theo quy định.
• Rút ngắn thời gian thông quan: Được ưu tiên làm thủ tục hải quan trước, giúp giảm thiểu thời gian chờ đợi tại các cửa khẩu, cảng biển và sân bay.
• Ưu đãi về thủ tục thuế: Được áp dụng cơ chế hoàn thuế trước - kiểm tra sau, được bảo lãnh thuế và thuận lợi hóa trong việc nộp thuế theo quy định của pháp luật.
• Hạn chế kiểm tra sau thông quan: Cơ quan hải quan chỉ thực hiện kiểm tra sau thông quan tại trụ sở doanh nghiệp khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật rõ ràng hoặc theo định kỳ đánh giá lại điều kiện ưu tiên (không quá một lần trong nhiều năm).
• Thuận lợi hóa thương mại quốc tế: Được hưởng các chế độ ưu tiên tương đương tại các quốc gia có ký kết thỏa thuận công nhận lẫn nhau (MRA) về doanh nghiệp ưu tiên với Việt Nam.

- Quy trình quản lý, giám sát và trách nhiệm của các bên

Công văn 1801/TCHQ-KTSTQ nhấn mạnh vai trò quản lý của Cục Kiểm tra sau thông quan và các đơn vị hải quan địa phương trong việc giám sát tính tuân thủ của doanh nghiệp:

• Trách nhiệm của doanh nghiệp: Phải duy trì liên tục các điều kiện ưu tiên đã được công nhận; định kỳ báo cáo tình hình hoạt động xuất nhập khẩu và các thay đổi về cơ cấu tổ chức, hệ thống kiểm soát nội bộ cho cơ quan hải quan.
• Vai trò của Cục Kiểm tra sau thông quan (KTSTQ): Chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tiến hành thẩm định, đánh giá thực tế tại doanh nghiệp trước khi trình Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan quyết định công nhận, gia hạn hoặc đình chỉ chế độ ưu tiên.
• Xử lý vi phạm và đình chỉ chế độ: Trường hợp doanh nghiệp không còn đáp ứng đủ các điều kiện hoặc có hành vi gian lận, vi phạm pháp luật nghiêm trọng, cơ quan hải quan sẽ xem xét đình chỉ hoặc chấm dứt áp dụng chế độ ưu tiên ngay lập tức.