Công văn 1664/VPCP-KTTH năm 2017 do Văn phòng Chính phủ ban hành truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về Quy chế quản lý tài chính trong thời gian khai thác, thu phí 05 dự án đường cao tốc do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế tài chính, bảo đảm phương án tài chính tổng thể và khả năng trả nợ của VEC đối với các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn.

- Danh sách 05 dự án cao tốc áp dụng quy chế

Cơ chế quản lý tài chính theo chỉ đạo tại Công văn này được áp dụng trực tiếp cho 05 dự án đường bộ cao tốc trọng điểm quốc gia do VEC làm chủ đầu tư, bao gồm:

• Dự án đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình.
• Dự án đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai.
• Dự án đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây.
• Dự án đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi.
• Dự án đường cao tốc Bến Lức - Long Thành.

- Nguyên tắc quản lý tài chính và dòng tiền cốt lõi

• Cơ chế hòa chung dòng tiền: Cho phép VEC thực hiện phương án hòa chung dòng tiền từ nguồn thu phí của cả 5 dự án cao tốc để tự cân đối tài chính chung. Cơ chế này giúp VEC linh hoạt điều phối nguồn thu từ các dự án đã đi vào hoạt động ổn định để hỗ trợ các dự án mới đưa vào khai thác hoặc đang trong quá trình đầu tư xây dựng.
• Trách nhiệm hoàn trả nợ vay: VEC có nghĩa vụ sử dụng toàn bộ nguồn thu từ hoạt động khai thác, thu phí và các dịch vụ giá trị gia tăng dọc tuyến để ưu tiên thực hiện nghĩa vụ trả nợ nước ngoài (các khoản vay ODA), nợ trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và các khoản vốn huy động hợp pháp khác theo đúng cam kết tài chính.
• Quản lý doanh thu và chi phí vận hành: Toàn bộ doanh thu từ hoạt động thu phí phải được hạch toán đầy đủ, minh bạch. Các khoản chi phí liên quan đến quản lý, vận hành, duy tu, bảo dưỡng định kỳ và sửa chữa lớn đường cao tốc phải tuân thủ nghiêm ngặt các định mức kinh tế - kỹ thuật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

- Phân công trách nhiệm của các Bộ, ngành liên quan

Để nhanh chóng hoàn thiện và đưa quy chế quản lý tài chính vào thực tế, Thủ tướng Chính phủ đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan:

• Bộ Tài chính: Chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Bộ Giao thông vận tải và các cơ quan liên quan để hoàn thiện, ban hành Quy chế quản lý tài chính mẫu hoặc quyết định ban hành quy chế tài chính riêng cho VEC trong giai đoạn khai thác, thu phí các dự án. Quy chế phải bảo đảm phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành về quản lý nợ công, quản lý tài chính doanh nghiệp và các cam kết quốc tế.
• Bộ Giao thông vận tải: Thực hiện chức năng quản lý nhà nước chuyên ngành, giám sát chặt chẽ chất lượng khai thác, công tác bảo trì các tuyến cao tốc của VEC; đồng thời phối hợp giám sát phương án tài chính tổng thể để kịp thời tham mưu phương án xử lý khi có biến động lớn về doanh thu thực tế hoặc lưu lượng phương tiện.
• Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC): Chủ động xây dựng phương án tài chính chi tiết cho từng dự án cụ thể và phương án tài chính tổng thể của toàn Tổng công ty, báo cáo Bộ Giao thông vận tải và Bộ Tài chính thẩm định, phê duyệt.

- Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Công văn 1664/VPCP-KTTH đóng vai trò quyết định trong việc tạo hành lang pháp lý rõ ràng, giúp VEC chủ động được nguồn lực tài chính để vận hành hệ thống cao tốc huyết mạch. Việc cho phép hòa chung dòng tiền giúp giảm thiểu rủi ro mất cân đối tài chính cục bộ tại từng dự án riêng lẻ, bảo đảm uy tín quốc gia trong việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ đối với các nhà tài trợ quốc tế, đồng thời duy trì chất lượng dịch vụ và an toàn giao thông trên các tuyến cao tốc.