Tổng quan về Công văn 165/TANDTC-HTQT năm 2021

Công văn 165/TANDTC-HTQT do Tòa án nhân dân tối cao ban hành nhằm tổng kết thực tiễn, giải đáp các vướng mắc và hướng dẫn thống nhất việc thực hiện công tác tương trợ tư pháp về dân sự trong hệ thống Tòa án nhân dân. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng, giúp tháo gỡ nhiều khó khăn mang tính thực tiễn trong quá trình giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài.

Các nội dung cốt lõi và hướng dẫn nghiệp vụ chi tiết

1. Hướng dẫn về hồ sơ và thủ tục ủy thác tư pháp ra nước ngoài

• Yêu cầu về hồ sơ: Hồ sơ ủy thác tư pháp phải được lập đầy đủ, chính xác theo quy định của Luật Tương trợ tư pháp năm 2007 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Các văn bản, tài liệu gửi ra nước ngoài phải được dịch thuật công chứng hợp pháp sang ngôn ngữ của nước được yêu cầu hoặc ngôn ngữ chung được chấp nhận.
• Kiểm tra thông tin đương sự: Tòa án cần kiểm tra kỹ lưỡng thông tin về địa chỉ, quốc tịch của đương sự ở nước ngoài trước khi gửi hồ sơ để tránh việc hồ sơ bị trả lại do địa chỉ không rõ ràng hoặc không chính xác.

2. Giải quyết vướng mắc về chi phí thực hiện ủy thác tư pháp

• Nghĩa vụ nộp chi phí: Đương sự có yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự dẫn đến việc phải thực hiện ủy thác tư pháp ra nước ngoài có nghĩa vụ nộp chi phí thực hiện ủy thác tư pháp theo quy định.
• Xử lý trường hợp không nộp chi phí: Công văn hướng dẫn cụ thể cách thức xử lý của Tòa án khi đương sự không thực hiện nghĩa vụ nộp tạm ứng chi phí ủy thác tư pháp, bao gồm cả việc đình chỉ giải quyết yêu cầu hoặc đình chỉ giải quyết vụ án tùy từng trường hợp cụ thể theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

3. Xác định địa chỉ của đương sự ở nước ngoài và xử lý khi không có kết quả

• Trách nhiệm cung cấp địa chỉ: Nguyên đơn hoặc người có yêu cầu có nghĩa vụ cung cấp địa chỉ rõ ràng, cụ thể của đương sự đang ở nước ngoài.
• Xử lý khi địa chỉ không chính xác hoặc đương sự lánh mặt: Tòa án thực hiện các biện pháp thông báo, niêm yết công khai theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Nếu đã thực hiện đầy đủ các biện pháp mà vẫn không có kết quả, Tòa án tiến hành giải quyết vắng mặt đương sự để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên và thời hạn giải quyết vụ án.

4. Thời hạn thực hiện và xử lý kết quả ủy thác tư pháp

• Thời hạn chờ phản hồi: Tòa án phải tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn chờ kết quả trả lời ủy thác tư pháp từ cơ quan có thẩm quyền nước ngoài hoặc Bộ Tư pháp.
• Giải quyết vụ án khi hết thời hạn: Trường hợp đã hết thời hạn chờ đợi theo quy định mà không nhận được kết quả trả lời, Tòa án được phép sử dụng các chứng cứ, tài liệu đã thu thập được trong hồ sơ để giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật tố tụng.

5. Tăng cường phối hợp liên ngành trong tương trợ tư pháp

• Công văn nhấn mạnh việc nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Tòa án nhân dân các cấp với Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện ủy thác tư pháp.
• Khuyến khích việc ứng dụng công nghệ thông tin, cập nhật phần mềm quản lý hồ sơ ủy thác tư pháp để theo dõi sát sao tiến độ giải quyết.

Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Công văn 165/TANDTC-HTQT đóng vai trò là cẩm nang nghiệp vụ thiết thực cho Thẩm phán và Thư ký Tòa án khi giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài. Việc áp dụng đúng các hướng dẫn tại Công văn này giúp hạn chế tình trạng án quá hạn do nghẽn thủ tục ủy thác tư pháp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự trong và ngoài nước.