Giới thiệu về Công văn 159/BNV-CQĐP năm 2023

Công văn 159/BNV-CQĐP được Bộ Nội vụ ban hành nhằm hướng dẫn các địa phương thực hiện thống nhất việc xác định tiêu chuẩn quy mô dân số tại các đơn vị hành chính có yếu tố đặc thù. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng phục vụ trực tiếp cho công tác rà soát, đánh giá và thực hiện phương án sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 - 2030 theo các Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Các nội dung trọng tâm của Công văn 159/BNV-CQĐP

- Xác định đối tượng và phạm vi áp dụng yếu tố đặc thù

• Áp dụng đối với các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã có các yếu tố đặc thù về địa hình, địa lý, dân tộc, tôn giáo, lịch sử hoặc quốc phòng, an ninh theo quy định của pháp luật.
• Các yếu tố đặc thù được xem xét bao gồm: Đơn vị hành chính ở vùng miền núi, vùng cao; đơn vị hành chính biên giới, hải đảo; đơn vị hành chính có tỷ lệ người dân tộc thiểu số cao; hoặc các địa bàn có di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận.
• Việc xác định rõ ràng các yếu tố này là cơ sở pháp lý để áp dụng mức giảm tiêu chuẩn quy mô dân số hoặc diện tích tự nhiên khi đánh giá tiêu chuẩn của đơn vị hành chính.

- Nguyên tắc xác định quy mô dân số của đơn vị hành chính đặc thù

• Quy mô dân số của đơn vị hành chính được xác định bao gồm cả dân số thường trú và dân số tạm trú quy đổi (nếu có) theo quy định của pháp luật về cư trú hiện hành.
• Số liệu dân số phải được trích xuất từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư do cơ quan Công an có thẩm quyền cung cấp tại thời điểm rà soát gần nhất để bảo đảm tính chính xác, khách quan và thống nhất trên phạm vi cả nước.
• Đối với các đơn vị hành chính có yếu tố đặc thù là miền núi, vùng cao, biên giới, hải đảo, tiêu chuẩn quy mô dân số được áp dụng mức giảm (thường là bằng 50% hoặc 35% so với mức tiêu chuẩn chung của đơn vị hành chính cùng cấp) theo đúng quy định tại Nghị quyết số 1211/2016/UBTVQH13 đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết số 27/2022/UBTVQH15.

- Quy trình rà soát, tổng hợp và báo cáo số liệu tại địa phương

• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm chỉ đạo Sở Nội vụ chủ trì, phối hợp với Công an tỉnh và các sở, ngành liên quan tiến hành rà soát, đối chiếu số liệu dân số và các yếu tố đặc thù của từng đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã trên địa bàn quản lý.
• Các địa phương phải lập danh sách chi tiết các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã có yếu tố đặc thù kèm theo các tài liệu, hồ sơ pháp lý chứng minh (như quyết định công nhận xã miền núi, vùng cao, xã biên giới, hải đảo của cơ quan nhà nước có thẩm quyền).
• Kết quả rà soát và đề xuất phương án xác định tiêu chuẩn quy mô dân số phải được tổng hợp đầy đủ, gửi báo cáo về Bộ Nội vụ để thẩm định, tổng hợp báo cáo Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của văn bản

Công văn 159/BNV-CQĐP đóng vai trò là cẩm nang hướng dẫn nghiệp vụ kịp thời, giúp tháo gỡ các vướng mắc của địa phương trong việc xác định tiêu chuẩn dân số đối với các vùng miền có đặc thù riêng biệt. Việc thực hiện đúng hướng dẫn tại công văn này giúp bảo đảm tính công bằng, khách quan, tránh việc cào bằng tiêu chuẩn giữa các vùng miền, đồng thời bảo vệ quyền lợi và sự ổn định phát triển kinh tế - xã hội của các địa bàn khó khăn, biên giới, hải đảo trong quá trình thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính của Đảng và Nhà nước.