Công văn 15426/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động nhập khẩu hàng hóa của cư dân biên giới. Văn bản tập trung giải quyết các bất cập trong việc lợi dụng chính sách ưu đãi thuế để buôn lậu, gian lận thương mại, đồng thời hướng dẫn chi tiết quy trình kiểm tra, giám sát hải quan tại các cửa khẩu phụ, lối mở biên giới.

- Mục đích ban hành và phạm vi điều chỉnh

• Tăng cường hiệu quả quản lý đối với hàng hóa do cư dân biên giới mua bán, trao đổi qua các cửa khẩu, lối mở biên giới đất liền.
• Ngăn chặn tình trạng lợi dụng chính sách miễn thuế đối với hàng hóa của cư dân biên giới để gom hàng, hình thành các đường dây buôn lậu quy mô lớn đưa vào nội địa tiêu thụ.
• Thống nhất quy trình thực hiện thủ tục hải quan và kiểm tra giám sát tại các Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ trên toàn quốc.

- Quy định về định mức miễn thuế và đối tượng áp dụng

• Đối tượng áp dụng là cư dân biên giới có hộ khẩu thường trú tại các khu vực giáp biên giới hoặc người có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền cho phép cư trú ở khu vực biên giới.
• Định mức miễn thuế được áp dụng nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật hiện hành đối với hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới (mỗi cư dân được mua bán, trao đổi hàng hóa miễn thuế trong định mức quy định theo ngày).
• Hàng hóa vượt quá định mức miễn thuế bắt buộc phải làm thủ tục nhập khẩu và nộp đầy đủ các loại thuế, phí theo quy định như đối với hàng hóa nhập khẩu thương mại thông thường.

- Quy trình kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa cư dân biên giới

• Cư dân biên giới khi mang hàng hóa qua cửa khẩu phải xuất trình Giấy chứng minh thư biên giới, Hộ chiếu hoặc Giấy thông hành biên giới còn giá trị sử dụng để cơ quan chức năng kiểm tra, đối chiếu.
• Cơ quan Hải quan thực hiện việc đăng ký, theo dõi thông tin của cư dân biên giới trên hệ thống máy tính hoặc sổ theo dõi thủ công để đảm bảo mỗi người chỉ được hưởng ưu đãi đúng tần suất và định mức quy định, tránh việc quay vòng nhiều lần trong ngày.
• Thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa trực tiếp tại cửa khẩu nhằm đối chiếu danh mục hàng hóa thực tế với danh mục hàng hóa được phép mua bán, trao đổi của cư dân biên giới do cơ quan có thẩm quyền ban hành.

- Biện pháp ngăn chặn hành vi gom hàng và gian lận thương mại

• Nghiêm cấm việc gom gom hàng hóa miễn thuế của nhiều cư dân biên giới để hình thành lô hàng thương mại lớn đưa vào nội địa tiêu thụ mà không khai báo hải quan và nộp thuế.
• Kiểm soát chặt chẽ hiện tượng "quay vòng" cư dân biên giới, tức là một người xuất nhập cảnh nhiều lần trong ngày hoặc trong tháng để vận chuyển hàng hóa vượt định mức ưu đãi.
• Yêu cầu các Chi cục Hải quan cửa khẩu phối hợp chặt chẽ với lực lượng Biên phòng để kiểm soát người và phương tiện qua lại các đường mòn, lối mở, không để hàng hóa thẩm lậu qua biên giới ngoài tầm kiểm soát của cơ quan hải quan.

- Trách nhiệm phối hợp và tổ chức thực hiện

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố biên giới có trách nhiệm chỉ đạo các Chi cục Hải quan trực thuộc thực hiện nghiêm túc, quyết liệt các hướng dẫn tại công văn này.
• Chủ động phối hợp với Ủy ban nhân dân các huyện biên giới, lực lượng Quản lý thị trường, Công an và Biên phòng để tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.
• Thường xuyên tổng hợp, báo cáo các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện về Tổng cục Hải quan để kịp thời có hướng dẫn, điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế tại từng địa bàn quản lý.