Công văn 1539/GSQL-GQ3 năm 2018 do Cục Giám sát quản lý về Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm thống nhất quy trình và nâng cao hiệu quả trong việc thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa xuất nhập khẩu. Văn bản tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình phối hợp giữa các đơn vị hải quan, đảm bảo tính chính xác, nhanh chóng và đúng quy định pháp luật.

Nguyên tắc phối hợp kiểm tra thực tế hàng hóa

Công văn hướng dẫn chi tiết về quy trình phối hợp giữa Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai và Chi cục Hải quan nơi lưu giữ hàng hóa trong trường hợp hàng hóa phải kiểm tra thực tế nhưng được lưu giữ tại địa bàn khác:

• Chuyển giao thông tin yêu cầu: Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai có trách nhiệm phản hồi và chuyển thông tin yêu cầu kiểm tra thực tế hàng hóa sang Chi cục Hải quan nơi lưu giữ hàng hóa thông qua Hệ thống thông tin nghiệp vụ hải quan.
• Tiến hành kiểm tra thực tế: Chi cục Hải quan nơi lưu giữ hàng hóa tiếp nhận yêu cầu, bố trí công chức hải quan tiến hành kiểm tra thực tế hàng hóa theo đúng chỉ dẫn và mức độ kiểm tra được yêu cầu.
• Ghi nhận và cập nhật kết quả: Sau khi hoàn thành việc kiểm tra, công chức thực hiện phải ghi nhận đầy đủ, trung thực kết quả vào Phiếu ghi kết quả kiểm tra và cập nhật ngay vào hệ thống để Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai có cơ sở quyết định thông quan hàng hóa.

Phân định trách nhiệm của các bên liên quan

Để đảm bảo tính chịu trách nhiệm và tránh chồng chéo trong quá trình thực hiện, văn bản phân định rõ vai trò của từng đơn vị:

• Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai: Chịu trách nhiệm toàn diện về việc kiểm tra hồ sơ, quyết định hình thức, mức độ kiểm tra thực tế hàng hóa và xử lý các vấn đề liên quan đến chính sách thuế, chính sách quản lý mặt hàng.
• Chi cục Hải quan nơi lưu giữ hàng hóa: Chịu trách nhiệm thực hiện đúng, đủ các nội dung yêu cầu kiểm tra thực tế; bảo quản nguyên trạng hàng hóa trong quá trình kiểm tra và chịu trách nhiệm về tính chính xác của kết quả kiểm tra thực tế được ghi nhận.

Xử lý vướng mắc và phát hiện vi phạm

Công văn cũng đưa ra hướng xử lý cụ thể đối với các trường hợp phát sinh sai lệch hoặc vi phạm trong quá trình kiểm tra:

• Trường hợp phát hiện có sự sai lệch giữa thực tế hàng hóa và thông tin khai báo trên tờ khai hải quan, Chi cục Hải quan nơi kiểm tra phải lập biên bản chứng nhận, bảo giữ nguyên trạng hàng hóa và thông báo ngay cho Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai để phối hợp xử lý theo quy định pháp luật.
• Các đơn vị hải quan địa phương cần tăng cường trao đổi thông tin thông qua các kênh liên lạc nhanh (điện thoại, email công vụ) bên cạnh việc truyền dữ liệu trên hệ thống để kịp thời tháo gỡ khó khăn, tránh gây ách tắc hàng hóa của doanh nghiệp tại cửa khẩu.