Giới thiệu về Công văn 1414/TCHQ-GSQL năm 2021

Công văn 1414/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2021 là văn bản hướng dẫn quan trọng giải quyết các vướng mắc về thủ tục hải quan, chính sách thuế và quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu khi doanh nghiệp thực hiện thủ tục tách công ty. Văn bản này tạo cơ sở pháp lý rõ ràng giúp doanh nghiệp chuyển giao tài sản, nguyên liệu, máy móc thông suốt, đồng thời đảm bảo công tác giám sát quản lý của cơ quan hải quan không bị gián đoạn.

1. Nguyên tắc kế thừa quyền và nghĩa vụ thuế khi tách doanh nghiệp

Việc phân chia và kế thừa nghĩa vụ tài chính đối với cơ quan hải quan khi tách công ty được thực hiện theo các nguyên tắc chặt chẽ sau:

• Kế thừa nghĩa vụ thuế: Doanh nghiệp mới được thành lập từ quá trình tách công ty sẽ kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ liên quan đến thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thuộc phần tài sản và quyền lợi được bàn giao.
• Trách nhiệm liên đới: Trường hợp doanh nghiệp bị tách chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế tại thời điểm chia tách, thì doanh nghiệp bị tách và các doanh nghiệp mới thành lập phải liên đới chịu trách nhiệm thanh toán toàn bộ khoản nợ thuế còn lại cho cơ quan hải quan.

2. Thủ tục hải quan đối với hàng hóa chuyển giao

Đối với các loại hàng hóa đang chịu sự giám sát hải quan (như máy móc, thiết bị tạo tài sản cố định, nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để gia công, sản xuất xuất khẩu), thủ tục chuyển giao được quy định như sau:

• Chính sách thuế khi chuyển giao: Hàng hóa chuyển giao từ doanh nghiệp bị tách sang doanh nghiệp mới không phải nộp thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng, với điều kiện doanh nghiệp mới vẫn tiếp tục sử dụng hàng hóa đó đúng mục đích đã được miễn thuế hoặc không chịu thuế ban đầu.
• Thủ tục khai báo hải quan: Doanh nghiệp phải thực hiện đăng ký tờ khai hải quan mới đối với hàng hóa chuyển giao theo mã loại hình phù hợp. Việc khai báo phải thể hiện rõ mối quan hệ chuyển giao tài sản do chia tách doanh nghiệp.
• Hồ sơ doanh nghiệp cần chuẩn bị: Quyết định tách công ty, phương án phân chia tài sản, danh mục chi tiết hàng hóa chuyển giao (máy móc, thiết bị, nguyên liệu), và các chứng từ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp.

3. Báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư

Để đảm bảo quản lý định mức và lượng tồn kho đối với hàng hóa nhập khẩu theo loại hình gia công, sản xuất xuất khẩu, các doanh nghiệp phải thực hiện:

• Đối với doanh nghiệp bị tách: Phải thực hiện chốt số liệu, lập báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư, máy móc nhập khẩu tính đến thời điểm chia tách và nộp cho cơ quan hải quan quản lý trực tiếp để thực hiện kiểm tra, thanh khoản.
• Đối với doanh nghiệp mới: Tiếp nhận số liệu bàn giao thực tế, thiết lập hệ thống sổ sách kế toán theo dõi riêng và thực hiện báo cáo quyết toán cho các kỳ hoạt động tiếp theo đối với lượng nguyên liệu, vật tư nhận chuyển giao.

4. Quy định riêng đối với Doanh nghiệp chế xuất (DNCX)

Trường hợp việc tách công ty có liên quan đến Doanh nghiệp chế xuất, quy trình giám sát hải quan yêu cầu nghiêm ngặt hơn:

• Đảm bảo điều kiện giám sát hải quan: Doanh nghiệp mới thành lập nếu đăng ký hoạt động theo cơ chế DNCX bắt buộc phải hoàn thiện hệ thống tường rào, cổng ra vào, camera giám sát kết nối trực tiếp với cơ quan hải quan và được cơ quan hải quan kiểm tra, xác nhận đủ điều kiện trước khi chính thức hoạt động.
• Thủ tục dịch chuyển hàng hóa: Việc di chuyển máy móc, thiết bị, nguyên liệu giữa doanh nghiệp bị tách và doanh nghiệp mới phải tuân thủ đúng quy định về thủ tục hải quan đối với hàng hóa đưa vào, đưa ra DNCX để tránh rủi ro bị áp thuế.

5. Khuyến nghị thực tế dành cho doanh nghiệp

Để quá trình tái cơ cấu diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp cần lưu ý các điểm sau:

• Chủ động liên hệ và tham vấn ý kiến của Chi cục Hải quan nơi quản lý trực tiếp để thống nhất phương án truyền tờ khai và mã loại hình áp dụng cho hàng hóa chuyển giao.
• Xây dựng phương án phân chia tài sản rõ ràng, minh bạch, tránh việc tranh chấp hoặc không đồng nhất số liệu giữa doanh nghiệp cũ và doanh nghiệp mới.
• Hoàn thành mọi nghĩa vụ thuế và thủ tục hải quan còn tồn đọng trước khi chính thức vận hành pháp nhân mới nhằm hạn chế tối đa việc bị dừng thông quan hàng hóa do nợ thuế liên đới.