Giới thiệu chung về Công văn 12173/VPCP-CN

Công văn 12173/VPCP-CN được Văn phòng Chính phủ ban hành ngày 14 tháng 11 năm 2017, truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, nhà máy hóa chất, phân bón để làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và trong các công trình xây dựng. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm giải quyết bài toán ô nhiễm môi trường, tiết kiệm diện tích đất làm bãi chứa và tận dụng nguồn phế thải công nghiệp làm tài nguyên tái chế.

1. Mục tiêu và định hướng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương liên quan phải quyết liệt triển khai Đề án đẩy mạnh xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và trong các công trình xây dựng đã được phê duyệt tại Quyết định số 452/QĐ-TTg ngày 12 tháng 4 năm 2017. Mục tiêu cốt lõi bao gồm:

• Khắc phục triệt để tình trạng tích lũy tro, xỉ, thạch cao gây nguy cơ ô nhiễm môi trường tại các nhà máy nhiệt điện, hóa chất, phân bón.
• Giải phóng quỹ đất đang sử dụng làm bãi chứa phế thải để hoàn trả mặt bằng hoặc sử dụng vào các mục đích phát triển kinh tế - xã hội khác.
• Thúc đẩy thị trường tiêu thụ tro, xỉ, thạch cao đã qua xử lý đạt tiêu chuẩn kỹ thuật để làm phụ gia xi măng, bê tông, vật liệu san lấp và làm đường giao thông.

2. Nhiệm vụ cụ thể của Bộ Xây dựng

Bộ Xây dựng đóng vai trò chủ trì trong việc xây dựng hành lang pháp lý kỹ thuật cho việc sử dụng tro, xỉ, thạch cao:

• Khẩn trương ban hành, sửa đổi, bổ sung các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn kỹ thuật và định mức kinh tế kỹ thuật về việc xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và sử dụng trong các công trình xây dựng, đặc biệt là công tác san lấp và làm đường giao thông.
• Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện các chỉ tiêu tiêu thụ tro, xỉ, thạch cao tại các nhà máy theo đúng lộ trình đã đề ra tại Quyết định số 452/QĐ-TTg.

3. Nhiệm vụ của Bộ Công Thương

Bộ Công Thương chịu trách nhiệm quản lý trực tiếp các nguồn phát thải lớn từ ngành điện và hóa chất:

• Chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và các chủ đầu tư nhà máy nhiệt điện, hóa chất, phân bón khẩn trương lập và phê duyệt Đề án xử lý, tiêu thụ tro, xỉ, thạch cao của từng nhà máy.
• Yêu cầu các chủ đầu tư cam kết và thực hiện nghiêm túc việc giảm diện tích bãi chứa theo đúng quy định (chỉ lưu giữ tối đa không quá 2 năm sản xuất theo công suất thiết kế).
• Tăng cường kiểm tra, giám sát quy trình vận hành, xử lý chất thải tại các nhà máy nhiệt điện, hóa chất, phân bón thuộc phạm vi quản lý.

4. Nhiệm vụ của Bộ Tài nguyên và Môi trường

Bộ Tài nguyên và Môi trường tập trung vào công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường:

• Ban hành các hướng dẫn cụ thể về bảo vệ môi trường đối với hoạt động lưu giữ, vận chuyển và sử dụng tro, xỉ, thạch cao.
• Đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến việc xác nhận tro, xỉ, thạch cao là chất thải rắn công nghiệp thông thường được thu hồi làm nguyên liệu sản xuất, tránh chồng chéo và gây khó khăn cho doanh nghiệp.
• Tăng cường thanh tra, kiểm tra công tác bảo vệ môi trường tại các bãi chứa tro, xỉ, thạch cao, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm gây ô nhiễm môi trường.

5. Trách nhiệm của các doanh nghiệp phát thải

Các nhà máy nhiệt điện, hóa chất, phân bón là chủ thể chịu trách nhiệm chính trong việc xử lý chất thải do mình phát sinh:

• Phải tự chịu chi phí xử lý tro, xỉ, thạch cao đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật để cung cấp cho các đơn vị sử dụng.
• Chủ động tìm kiếm đối tác, ký kết hợp đồng dài hạn với các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, doanh nghiệp thi công công trình để tiêu thụ tro, xỉ, thạch cao.
• Không được phê duyệt dự án đầu tư mới hoặc mở rộng bãi chứa tro, xỉ, thạch cao nếu không có phương án xử lý, tiêu thụ khả thi và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

6. Vai trò và trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố

Chính quyền địa phương nơi có các nhà máy phát thải có vai trò giám sát và hỗ trợ thực thi:

• Tạo điều kiện thuận lợi về quỹ đất, thủ tục đầu tư cho các doanh nghiệp đầu tư nhà máy xử lý tro, xỉ, thạch cao hoặc nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng sử dụng tro, xỉ, thạch cao làm nguyên liệu trên địa bàn.
• Khuyến khích và ưu tiên sử dụng vật liệu xây dựng không nung, vật liệu san lấp có sử dụng tro, xỉ, thạch cao vào các công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước tại địa phương.
• Giám sát chặt chẽ việc tuân thủ các cam kết về bảo vệ môi trường và lộ trình giảm diện tích bãi chứa của các nhà máy trên địa bàn quản lý.