Công văn 11656/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố. Văn bản này tập trung vào việc thống nhất quy trình kiểm tra, xử lý và tiến hành xác minh tính hợp lệ của Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) mẫu D trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA).

• Nguyên tắc kiểm tra tính hợp lệ của C/O mẫu D: Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương thực hiện kiểm tra đối chiếu chặt chẽ các thông tin trên C/O mẫu D bao gồm: chữ ký của người có thẩm quyền, con dấu của cơ quan cấp phát, mô tả hàng hóa, mã HS, tiêu chí xuất xứ và hành trình vận chuyển thực tế của lô hàng.
• Quy trình xử lý khi có nghi ngờ hoặc khác biệt nhỏ: Đối với các trường hợp C/O mẫu D có sai sót nhỏ, không ảnh hưởng đến tính trung thực của xuất xứ hàng hóa, hoặc khi có nghi ngờ hợp lý về tính hợp lệ của chứng từ, cơ quan hải quan không thực hiện bác bỏ ngay. Thay vào đó, phải tiến hành thủ tục gửi văn bản yêu cầu xác minh đến cơ quan có thẩm quyền cấp C/O của nước xuất khẩu thành viên ASEAN.
• Chính sách giải tỏa hàng hóa trong thời gian chờ xác minh: Nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, trong thời gian chờ đợi kết quả xác minh từ nước xuất khẩu, hàng hóa vẫn được phép thông quan theo mức thuế suất ưu đãi thông thường (MFN) hoặc doanh nghiệp phải thực hiện bảo lãnh thuế. Sau khi có kết quả xác minh xác nhận C/O hợp lệ, doanh nghiệp sẽ được hoàn trả khoản thuế chênh lệch theo quy định.
• Thời hạn xác minh và từ chối ưu đãi: Văn bản đôn đốc việc tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn phản hồi xác minh theo quy định của Hiệp định ATIGA. Nếu quá thời hạn quy định mà phía nước xuất khẩu không phản hồi hoặc nội dung phản hồi không đủ cơ sở chứng minh xuất xứ, cơ quan hải quan sẽ chính thức từ chối áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt.

Công văn 11656/TCHQ-GSQL đóng vai trò hành lang hướng dẫn giúp công chức hải quan tại các cửa khẩu thực hiện đồng bộ, nhất quán thủ tục kiểm tra xuất xứ. Quy định này vừa giúp ngăn chặn hiệu quả các hành vi gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng của các doanh nghiệp nhập khẩu làm ăn chân chính trong khu vực ASEAN.