Công văn 10610/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng nhằm thống nhất việc áp dụng pháp luật thuế đối với mặt hàng clinker xuất khẩu. Văn bản tập trung giải quyết các vướng mắc trong việc phân loại mã số, xác định trị giá tính thuế và thực hiện ấn định thuế đối với các doanh nghiệp xuất khẩu clinker không tuân thủ đúng quy định pháp luật.

- Căn cứ pháp lý và bối cảnh ban hành hướng dẫn ấn định thuế

Tổng cục Hải quan ban hành hướng dẫn này dựa trên các cơ sở pháp lý chặt chẽ nhằm bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước và đảm bảo tính công bằng trong hoạt động xuất nhập khẩu:

• Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành về thẩm quyền, trình tự, thủ tục ấn định thuế của cơ quan hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
• Nghị định số 122/2016/NĐ-CP của Chính phủ về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, trong đó quy định rõ mức thuế suất đối với các mặt hàng được chế biến từ tài nguyên, khoáng sản có tổng trị giá tài nguyên cộng chi phí năng lượng chiếm từ 51% giá thành sản phẩm trở lên.
• Thực tế kiểm tra cho thấy có tình trạng doanh nghiệp khai báo không đồng nhất về mã số HS hoặc không chứng minh được tỷ lệ chi phí nguyên liệu, năng lượng trong giá thành clinker để hưởng mức thuế suất ưu đãi hoặc trốn thuế xuất khẩu.

- Các trường hợp áp dụng ấn định thuế đối với mặt hàng clinker

Văn bản chỉ rõ các trường hợp cụ thể mà cơ quan hải quan địa phương phải thực hiện ấn định thuế đối với doanh nghiệp xuất khẩu clinker:

• Khai báo sai mã số hàng hóa (HS): Doanh nghiệp cố tình hoặc vô ý khai báo sai mã số HS của clinker sang các nhóm mã có thuế suất thấp hơn hoặc bằng 0% nhằm giảm số thuế phải nộp.
• Không chứng minh được tỷ lệ tài nguyên và năng lượng: Đối với clinker xuất khẩu, nếu doanh nghiệp không cung cấp đầy đủ hồ sơ, chứng từ, sổ sách kế toán chứng minh được tỷ lệ tổng trị giá tài nguyên, khoáng sản cộng chi phí năng lượng dưới 51% giá thành sản phẩm, cơ quan hải quan sẽ thực hiện ấn định mức thuế suất xuất khẩu theo quy định (mức thuế suất 5%).
• Không hợp tác trong quá trình kiểm tra: Doanh nghiệp không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ, không chính xác các tài liệu, chứng từ kế toán, hồ sơ kỹ thuật phục vụ công tác kiểm tra sau thông quan, thanh tra chuyên ngành.

- Quy trình và thủ tục thực hiện ấn định thuế của cơ quan hải quan

Để đảm bảo việc ấn định thuế được thực hiện khách quan, minh bạch và đúng thẩm quyền, Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị trực thuộc tuân thủ quy trình sau:

• Thu thập và thẩm định thông tin: Cơ quan hải quan tiến hành kiểm tra hồ sơ hải quan, đối chiếu với sổ sách kế toán, hóa đơn mua bán nguyên liệu, chi phí điện, than và các chi phí năng lượng khác cấu thành nên giá thành clinker của doanh nghiệp.
• Xác định căn cứ ấn định: Trường hợp có đủ cơ sở xác định doanh nghiệp khai báo không đúng, cơ quan hải quan áp dụng các phương pháp ấn định thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế.
• Ban hành quyết định ấn định thuế: Người có thẩm quyền ký ban hành Quyết định ấn định thuế, trong đó nêu rõ lý do ấn định, cơ sở tính thuế, số tiền thuế chênh lệch phải nộp bổ sung và các khoản tiền chậm nộp, tiền phạt (nếu có).
• Đôn đốc thu hồi nợ thuế: Thực hiện các biện pháp đôn đốc doanh nghiệp nộp đầy đủ số tiền thuế ấn định vào ngân sách nhà nước; áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định nếu doanh nghiệp chây ỳ, không chấp hành.

- Trách nhiệm của các bên liên quan trong việc thực hiện công văn

Văn bản phân định rõ quyền hạn và nghĩa vụ của cơ quan quản lý cũng như đối tượng nộp thuế:

• Đối với Cục Hải quan các tỉnh, thành phố: Phải tăng cường công tác quản lý rủi ro, kiểm tra giám sát chặt chẽ các lô hàng clinker xuất khẩu trên địa bàn; đẩy mạnh công tác kiểm tra sau thông quan để kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp gian lận thuế.
• Đối với doanh nghiệp xuất khẩu clinker: Có trách nhiệm tự kê khai, tự tính thuế và nộp thuế chính xác; lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh nguồn gốc, định mức tiêu hao nguyên nhiên liệu và giá thành sản xuất clinker để xuất trình khi cơ quan hải quan yêu cầu thanh tra, kiểm tra.