Công văn 1040/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2021 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc và thống nhất thực hiện quy định về thuế suất thuế xuất khẩu đối với hàng hóa được sản xuất, chế biến từ tài nguyên, khoáng sản.

Nguyên tắc xác định đối tượng chịu thuế xuất khẩu đối với sản phẩm từ tài nguyên, khoáng sản

• Áp dụng thuế suất thuế xuất khẩu đối với các mặt hàng được chế biến từ tài nguyên, khoáng sản có tổng trị giá tài nguyên, khoáng sản cộng với chi phí năng lượng chiếm từ 51% giá thành sản phẩm trở lên.
• Các mặt hàng thuộc trường hợp này khi xuất khẩu sẽ bị áp dụng mức thuế suất thuế xuất khẩu theo quy định tại Biểu thuế xuất khẩu ưu đãi (thường áp dụng mức thuế suất 5% hoặc theo mã hàng cụ thể quy định tại nhóm 211).
• Trường hợp tổng trị giá tài nguyên, khoáng sản cộng với chi phí năng lượng dưới 51% giá thành sản phẩm thì mặt hàng đó không thuộc đối tượng áp thuế xuất khẩu của nhóm hàng này khi xuất khẩu.

Phương pháp xác định trị giá tài nguyên và chi phí năng lượng trong giá thành

• Trị giá tài nguyên, khoáng sản: Được xác định là trị giá của tài nguyên, khoáng sản tại thời điểm đưa vào chế biến trực tiếp, bao gồm chi phí mua vào hoặc chi phí tự khai thác (đã bao gồm thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và các chi phí vận chuyển, bốc xếp liên quan).
• Chi phí năng lượng: Bao gồm chi phí điện năng, nhiên liệu (than, dầu, khí đốt, xăng) tiêu hao trực tiếp trong quá trình sản xuất, chế biến ra sản phẩm xuất khẩu.
• Giá thành sản phẩm: Được xác định theo quy định của pháp luật về kế toán, bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung phát sinh trong kỳ sản xuất sản phẩm.

Trách nhiệm kê khai của doanh nghiệp và công tác kiểm tra của cơ quan hải quan

• Đối với người khai hải quan: Doanh nghiệp xuất khẩu có trách nhiệm tự kê khai, tự xác định tỷ lệ trị giá tài nguyên, khoáng sản và chi phí năng lượng trong giá thành sản phẩm; tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của số liệu kê khai. Doanh nghiệp phải lưu trữ và xuất trình đầy đủ sổ sách kế toán, chứng từ, hồ sơ kỹ thuật khi cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra.
• Đối với cơ quan hải quan: Thực hiện kiểm tra hồ sơ hải quan, kiểm tra thực tế hàng hóa trong quá trình làm thủ tục thông quan. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra sau thông quan tại trụ sở người khai hải quan để đối chiếu sổ sách kế toán, chứng từ kế toán nhằm xác định tính chính xác của tỷ lệ 51% giá thành sản phẩm. Trường hợp phát hiện doanh nghiệp kê khai sai lệch, cơ quan hải quan sẽ thực hiện ấn định thuế và xử lý vi phạm theo quy định pháp luật.

Hướng dẫn áp dụng thống nhất và phối hợp thực hiện

Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục Hải quan các tỉnh, thành phố quán triệt nội dung hướng dẫn tại Công văn này đến toàn thể cán bộ, công chức hải quan làm công tác áp mã, áp thuế. Việc thực hiện phải đảm bảo tính thống nhất, khách quan, tránh gây phiền hà cho hoạt động xuất khẩu lành mạnh của doanh nghiệp, đồng thời ngăn chặn hiệu quả các hành vi gian lận thuế, trốn thuế đối với mặt hàng tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu.