Công điện 128/CĐ-TTg năm 2024 được Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm chủ động ứng phó với nguy cơ hạn hán, thiếu nước, và xâm nhập mặn diện rộng do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino. Văn bản đưa ra các chỉ đạo quyết liệt, toàn diện đối với các Bộ, ngành và địa phương nhằm bảo đảm nguồn nước sinh hoạt cho người dân, giảm thiểu tối đa thiệt hại đối với sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội.

- Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân các địa phương, đặc biệt là khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Trung Bộ và Tây Nguyên, tập trung triển khai các biện pháp cấp bách sau:

• Chủ động theo dõi sát diễn biến thời tiết, thông tin dự báo khí tượng thủy văn, tình hình hạn hán, xâm nhập mặn để xây dựng kịch bản ứng phó cụ thể, phù hợp với thực tế địa phương.
• Xác định từng vùng, từng khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng để chủ động trữ nước ngọt, vận hành hiệu quả các công trình thủy lợi, cống ngăn mặn, giữ ngọt.
• Ưu tiên hàng đầu nguồn nước để cấp nước sinh hoạt cho người dân, tuyệt đối không để người dân thiếu nước sinh hoạt, nước ăn uống hàng ngày.
• Tổ chức rà soát, cân đối nguồn nước để bố trí cơ cấu cây trồng, mùa vụ hợp lý; khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên những diện tích đất lúa không chủ động được nguồn nước sang các loại cây chịu hạn tốt hơn.
• Tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, áp dụng các công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho cây trồng.

- Nhiệm vụ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Là cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về thủy lợi và nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có trách nhiệm:

• Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan và các địa phương theo dõi chặt chẽ nguồn nước, dự báo chuyên ngành về hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn để kịp thời cung cấp thông tin, cảnh báo cho các địa phương.
• Chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương tổ chức sản xuất nông nghiệp phù hợp với khả năng nguồn nước; hướng dẫn các biện pháp kỹ thuật canh tác, chăm sóc cây trồng, vật nuôi trong điều kiện hạn hán, xâm nhập mặn.
• Phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ đạo vận hành linh hoạt, hiệu quả các hồ chứa thủy lợi, thủy điện để điều tiết nước cho hạ du, phục vụ sản xuất và dân sinh.
• Tổng hợp tình hình hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn tại các địa phương để kịp thời báo cáo, đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét, hỗ trợ kinh phí phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn theo quy định.

- Nhiệm vụ của Bộ Tài nguyên và Môi trường

Bộ Tài nguyên và Môi trường đóng vai trò chủ chốt trong công tác dự báo và quản lý tài nguyên nước:

• Chỉ đạo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nâng cao năng lực, chất lượng dự báo, cảnh báo thiên tai, đặc biệt là hiện tượng El Nino, hạn hán, xâm nhập mặn; bảo đảm cung cấp thông tin kịp thời, chính xác cho các cơ quan chức năng và người dân.
• Tăng cường giám sát nguồn nước, dòng chảy từ thượng nguồn về Việt Nam để kịp thời cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nguồn nước trên các lưu vực sông lớn.
• Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để điều phối nguồn nước tại các hồ chứa thủy điện lớn theo quy trình vận hành liên hồ chứa, ưu tiên bảo đảm nước cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp vùng hạ du.

- Nhiệm vụ của Bộ Công Thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)

Để bảo đảm hài hòa giữa an ninh năng lượng và nhu cầu sử dụng nước hạ du:

• Bộ Công Thương chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam và các chủ hồ chứa thủy điện phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường xây dựng phương án vận hành tối ưu các hồ chứa thủy điện.
• Ưu tiên dành nguồn nước từ các hồ chứa thủy điện để xả nước phục vụ chống hạn, xâm nhập mặn cho hạ du theo đúng quy trình vận hành liên hồ chứa đã được phê duyệt.
• Bảo đảm cung cấp đủ điện cho các trạm bơm điện hoạt động phục vụ công tác lấy nước, trữ nước và tưới tiêu của các địa phương.

- Nhiệm vụ của các Bộ, ngành liên quan khác

Các Bộ, ngành khác căn cứ theo chức năng, nhiệm vụ được giao để chủ động phối hợp phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn:

• Bộ Xây dựng chỉ đạo các đơn vị cấp nước đô thị chủ động có phương án bảo đảm cấp nước sinh hoạt an toàn, liên tục cho người dân tại các đô thị, khu công nghiệp.
• Bộ Y tế chỉ đạo công tác kiểm tra, giám sát chất lượng nước sinh hoạt, hướng dẫn người dân các biện pháp xử lý nước hộ gia đình và phòng, chống dịch bệnh phát sinh do thiếu nước, nắng nóng kéo dài.
• Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định hỗ trợ kinh phí phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn cho các địa phương từ nguồn ngân sách trung ương khi vượt quá khả năng cân đối của địa phương.
• Bộ Thông tin và Truyền thông, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam tăng cường thời lượng phát sóng, tuyên truyền về tình hình hạn hán, xâm nhập mặn và các biện pháp sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả để người dân chủ động thực hiện.