Chỉ thị 39/CT-UB-NC năm 1997 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh là một văn bản pháp lý quan trọng nhằm tăng cường công tác quản lý, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản trên địa bàn thành phố. Trước thực trạng khai thác thủy sản mang tính hủy diệt bằng chất nổ, xung điện và chất độc ngày càng gia tăng gây suy kiệt nghiêm trọng nguồn lợi tự nhiên và ô nhiễm môi trường nước, Ủy ban nhân dân Thành phố đã ban hành Chỉ thị này nhằm ngăn chặn triệt để các hành vi vi phạm.

Nghiêm cấm triệt để các hành vi sử dụng chất nổ, xung điện và chất độc

Chỉ thị quy định rõ ràng và nghiêm ngặt về việc cấm hoàn toàn các phương thức khai thác có tính chất hủy diệt nguồn lợi thủy sản:

• Cấm mọi tổ chức, cá nhân sử dụng các loại chất nổ, vật liệu nổ công nghiệp hoặc tự chế để gây nổ, đánh bắt thủy sản tại tất cả các vùng nước tự nhiên, sông ngòi, kênh rạch và vùng biển thuộc địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
• Cấm tuyệt đối việc sử dụng xung điện, dòng điện từ các nguồn điện lưới, máy phát điện hoặc bình ắc quy kết hợp với các công cụ kích điện (xiếc điện) để rà quét, tiêu diệt thủy sản từ lớn đến bé.
• Cấm sử dụng các loại hóa chất độc hại, chất độc tự nhiên hoặc tổng hợp, các loại thuốc bảo vệ thực vật để làm say, làm chết thủy sản nhằm mục đích thu hoạch.

Kiểm soát và cấm sản xuất, tàng trữ, mua bán công cụ đánh bắt hủy diệt

Để ngăn chặn từ gốc rễ, Chỉ thị đưa ra các biện pháp kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng các thiết bị và chất cấm:

• Nghiêm cấm việc sản xuất, lắp ráp, tàng trữ, vận chuyển và buôn bán các loại máy kích điện, công cụ xung điện dùng để khai thác thủy sản.
• Quản lý chặt chẽ việc mua bán, vận chuyển các loại hóa chất độc hại có nguy cơ bị lợi dụng để hủy diệt nguồn lợi thủy sản.
• Các cơ sở sản xuất kinh doanh cơ khí, điện tử không được phép chế tạo hoặc sửa chữa các thiết bị kích điện phục vụ cho mục đích đánh bắt cá trái phép.

Phân công trách nhiệm cụ thể cho các cơ quan ban ngành và địa phương

Chỉ thị 39/CT-UB-NC phân định rõ vai trò của từng đơn vị trong việc tổ chức thực hiện và giám sát:

• Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Chi cục Bảo vệ nguồn lợi thủy sản): Là đơn vị chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức thanh tra, kiểm tra thường xuyên trên các tuyến sông, kênh rạch và vùng ven biển; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
• Công an Thành phố và Bộ đội Biên phòng: Phối hợp chặt chẽ trong việc tuần tra, kiểm soát các phương tiện đường thủy; ngăn chặn việc vận chuyển chất nổ, chất độc và công cụ kích điện trên các tuyến giao thông đường thủy và vùng cửa sông, ven biển.
• Ủy ban nhân dân các quận, huyện và phường, xã, thị trấn: Chịu trách nhiệm toàn diện về tình hình vi phạm trên địa bàn quản lý. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp dưới phải chịu trách nhiệm trước Ủy ban nhân dân Thành phố nếu để xảy ra tình trạng sử dụng xung điện, chất nổ, chất độc khai thác thủy sản kéo dài mà không có biện pháp xử lý triệt để.
• Sở Văn hóa - Thông tin và các cơ quan báo đài: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về bảo vệ nguồn lợi thủy sản; phổ biến rộng rãi tác hại của việc đánh bắt hủy diệt đối với môi trường sinh thái và đời sống con người để người dân tự giác chấp hành và tích cực tố giác tội phạm.

Chế tài và biện pháp xử lý nghiêm khắc các hành vi vi phạm

Nhằm đảm bảo tính răn đe, Chỉ thị yêu cầu áp dụng các hình thức xử lý nghiêm minh đối với các đối tượng cố tình vi phạm:

• Tịch thu toàn bộ tang vật, phương tiện vi phạm bao gồm máy kích điện, bình ắc quy, chất nổ, chất độc và các dụng cụ liên quan khác.
• Phạt tiền ở mức cao theo quy định của pháp luật hành chính đối với các hành vi khai thác, tàng trữ, vận chuyển, mua bán công cụ và hóa chất cấm.
• Trường hợp vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng, làm chết người hoặc hủy hoại môi trường sinh thái ở quy mô lớn sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.